juli 2015A Kuyper

Met belangstelling bekijk ik uitzendingen v.d. tv-serie van VU-historicus George Harinck ‘Om de oude wereldzee’. Een interessante serie, vooral door de hoofdpersoon daarin. Het gaat om het nareizen van een tocht van oud-premier Abraham Kuyper ruim honderd jaar geleden, nadat deze in 1905 een verkiezingsstrijd verloor. (Dit laatste waarschijnlijk mede door de weinig zachtzinnig wijze, waarop hij in 1903 een spoorwegstaking onderdrukte.) Kuyper was behalve politicus, journalist, – hoofdredacteur van De Standaard in het kader van zijn leiderschap van de ‘kleine luyden’ van toen – en vooral ook theoloog met heel wat studies op zijn naam. Een veelzijdig en invloedrijk man dus, met tevens vermaarde vrienden in het buitenland, o.a.de Britse oud-premier Gladstone en Duitse keizer Wilhelm II. Begrijpelijk, dat ook De IJzeren Eeuw op 12 juni op NPO2 een uitzending wijdde aan Kuyper als politicus en leider van een volksdeel.

Valkuil
Hij reisde op anonieme basis, maar zorgde er, zo horen we, wel voor dat hij op z’n tocht overal ‘zijn ingangen had bij de autoriteiten’. Zo was hij tijdens de grote pogrom van 1905 in Odessa te gast bij stadsgouverneur Neidhart. Op zich is daar niets mis mee, maar wat opvalt is dat we hiermee tevens op een valkuil van Kuyper stuiten, die ik ook tegen kwam in mijn afstudeerscriptie over Abraham Kuyper en zijn houding jegens Wereldoorlog I. George Harinck typeert terecht, dat Kuyper hoewel de joodse slachtoffers kennend en voorheen ook wel voor hen opkomend, in 1905 ‘blind door sympathie’ niettemin ‘de zijde van de autoriteiten koos’, ook stellend, dat de westerse pers in haar berichtgeving over die progrom in Odessa ‘schromelijk overdreef’.

Naast Kuypers mogelijk wat rechtlijnige (op Paulus gebaseerde) overheidsopvatting, lijkt het woord ‘sympathie’ of ‘verblind door sympathie’, zoals Harinck het zegt, de sleutel in deze. Dus dat Kuyper zich hierdoor nogal eens liet leiden, een emotie, waardoor waarden als rechtvaardigheid en/of vrede (tijdelijk) secundair werden, naar het lijkt. Ik constateerde dat eveneens in mijn genoemde studie over hem, gepubliceerd in AR-Staatkunde, het orgaan van het toenmalige W.I. van de AR-partij. (more…)

juli 2015

Hebben de westerse aanvallen op IS wel effect? Is het geen tijd voor andere westerse koers in Irak? Hoe lang houdt Assad het nog vol? En moet dat eigenlijk wel? Naast een succesje van de Koerden via herovering op de IS van de stad Tal-Abyad en het wat vroeger berichtje over de dood van de Tariq Aziz – ooit trouwe vazal van Saddam Hoessein – zijn dit, naast het zeer verheugende nukleaire akkoord tussen Iran en het Westen – compliment ook voor Obama -, opvallende vragen in het medianieuws in deze. Aziz behoorde overigens tot de Iraakse christenen, die onder Hoessein prima overleefden, zoals tot voor kort de Syrische christenen – plus alevieten – onder Assad. De laatsten heb ik jaren terug op een van m’n reizen in het M.O. in Damascus gewaarschuwd enige afstand te nemen van de machthebber en, ook vanuit democratisch oogmerk, buur-vrienden proberen te worden met de in naam van ‘beheersing’ – zoals ook in de buurlanden, – vaak onderdrukte soenitische meerderheid. Ik heb ook weerzin tegen de IS, maar inzien dat er bij soennieten naast het helaas in de greep van jihadisme zijn, in sterke mate sprake is van een vrijheidsstrijd, zou ons, hoezeer ook hun wreed geweld afwijzend, in deze wat milder kunnen doen stemmen. Eigen machthebbers? Wie ook steeds op de macht in het M.O. spelen, zijn wij. Het Westen dus. Moebarak, Bourguiba, Kaddafi en Assad zijn slechts enkele namen van door ons diplomatiek, militair en/of financieel gesteunde machthebbers. De IS-soennieten zijn dat in hun rancuneuse opstand tegen eigen machthebbers niet vergeten en vooral niet dat het tweetal ‘Busch jr. en Blair’ zo nodig onder valse voorwendselen Irak ‘tot democratie moesten bombarderen’, een bloedige interventie (2003) die al meteen Al-Kaida het land deed binnensluipen. Erger was dat daardoor het machtsevenwicht in Irak tussen soennieten en sjiieten te gronde ging en de basis werd gelegd voor de exclusieve IS-staat en daarmee voor de impasse van nu. De VS en Engeland lijken, naast de door het Westen lang gesteunde eigen heersers, daar dus in wezen verantwoordelijk voor, zeker indirect. Nederland was niet betrokken bij de Brits-Amerikaanse inval in Irak in 2003, maar werd impulsief wel onderdeel van de anti-IS-coalitie van nu. Een coalitie, die volgens de bekende Amerikaanse columnist David Brooks (N.Y.T.) in wezen een ‘absurde alliantie is met door Iran gesteunde sjiitische milities’.

(more…)

12-6-2015 Newton

Misschien vinden jullie astrologie boeiender dan astronomie of meer bij filosofie passen. In mijn boeddhistische dorp Dodanduwa op Sri Lanka speelt het een vrij grote rol, geheel in de geest van de volksuitdrukking, dat er ‘meer is tussen hemel en aarde’. Er wordt bijvoorbeeld geen winkel geopend of geen huwelijk gesloten zonder het raadplegen van de plaatselijke astroloog.

Materialistisch paradigma

Ik spreek daar als antropoloog, ook filosofisch, geen oordeel over uit. Ik signaleer slechts of maak iets tot voorwerp van onderzoek. Dat laatste zou bij ons eigenlijk ook moeten, maar omdat in het ‘materialistische paradigma’ de innerlijke en meestal ook onzichtbare kant van dingen vaak wordt ontkend, komt echt objectief onderzoek in deze in het gedrang. De bekende Karen Hamaker is genuanceerder in haar in 2013 verschenen boekje Astrologie voor Nu.

Zij waarschuwt voor simpele voorspellingen in omstreden krant- en tijdsschriftrubrieken, maar stelt dat astrologie als ‘het verbinden van planeten met levens en gebeurtenissen op aarde’ niet compleet onzinnig is, ja zelfs ‘je kan helpen om inzicht te krijgen in patronen en dynamieken’, dus een ‘diagnose-instrument voor je kan zijn’, ook al moeten we zelf als mens de keuzes maken. Er is een gnostische wijsheid: ’Wie zichzelf kent, kent het Al’, dus z’n Bron of het Mysterie, een diepe wijsheid, inhoudende dat wij mensen een micro-kosmos zijn van het (macro) universum, een wijsheid, die al bij Socrates, de Grieken en in de vele Mysteriescholen van toen aanwezig was.

(more…)

Inleiding door Hans FeddemaHarm Knoop

Allen en speciaal Harm Knoop, die ik straks nog extra introduceer, een hartelijk welkom in deze meimaand, waarin we terecht veel herdenken, vooral morgen en overmorgen. Mei is ook een maand waarin mensen soms even vrijaf nemen. Daarom is het fijn, dat er toch en ook ondanks wat regen een grote opkomst is. Het ligt ook aan Harm of aan zijn intrigerende thema, ‘de mythe in ons leven’, maar een maand eens overslaan deert ons als Café kennelijk niet. Het gaat ook goed met het Filosof. Cafe Haarlem. Daar hadden ze – er is iemand v.h. koõrdinatie-team uit Haarlem aanwezig: welkom Manon – al vrij snel Marli Huijer, de opvolger van René Gude weten te strikken als spreekster. Tania kon niet, maar ik had enkele jaren terug, – ze begonnen er iets eerder mee dan wij -, 2 keer deelgenomen aan dat Haarlemse Cafë en zo besloot ik donderdag naar onze mooie buur-stad te reizen om er de nieuwe denker des vaderlands te beluisteren.  Mede om haar te kunnen vragen hier bij ons eens een verhaal te houden, waarin ze toestemde. Zij het niet op korte termijn, gezien de vele optredens thans en omdat ze bezig is met een boek over ‘tussendenken’. Ze moest, omdat Hans Achterhuis met de term ‘tegendenken’ begon en René Gude daarom met de term ‘mededenken’ kwam, stellende dat je daar minstens net zo veel mee bereikte als met ‘tegendenken’, meende ze ook een term lanceren die daar bij paste. Dat werd dus ‘tussendenken’. Ik ga er verder niet op in, ook niet op wat ze zei, – misschien veel later eens – , dit ook omdat zij zoals gezegd nogal wat worstelt met dat thema, te meer omdat naast denken,– een denken, althans het grote accent daarop, dat omstreden is, en dat, althans zoals fenomologen en ook filosoof William James stellen, ‘niet de hele werkelijkheid kan verklaren’ — het ook om voelen en zijn gaat. Of om ‘tussenzijn’, zoals ik inbracht, dit ook gezien de uitspraak van Martin Buber, dat ‘het echte leven ontmoeting’ is, zowel met de medemens als met het Mysterie.

Ervaren en ja zeggen tegen het leven
Je kunt ook zeggen om ervaren, en vooral van de ‘eenheid van het leven’, ook het ja zegen tegen het leven ‘in vertrouwen op de oerkracht van je hart’ , zoals filosoof Mark Nepo in Happinez (april) zegt. Happinez, waarin ook een interview staat met de inspirerende Leidse Marike van IJssel, met wie ik wel samenwerk, en die jullie wel kennen van de Geluksroute, meestal in september. Opschrift boven het interview: ‘Grootsheid zit vaak in kleine gebaren’. ‘DENKER DES VADERLANDS’

(more…)

Mei 2015Urszula

In een karakteristieke boerderij, omringd door veel bomen en een prachtig uitzicht op de polder aan de rand van het dorpje Ter Aar in Z.-Holland, bezoek ik de ‘healer’ Urszula Nowak. Ze krijgt via mond op mond reclame honderden bezoekers uit het hele land vanwege hun zowel lichamelijke als psychische problematiek. Bezoekers met een verschillend niveau van bewustzijn en uit diverse beroepsgroepen, niet in de laatste plaats ook uit het (soms hectische) bedrijfsleven, voorts ook lichtwerkers, therapeuten, ‘healers’ en readers met hun eigen proces van heelwording.

Haar praktijk ‘Veldweg’ bloeit. Ik ben vanuit het Leidse benieuwd naar haar formule, waardoor zelfs ernstig zieke mensen genezen en transformeren, zodat bij mij de vergelijking met een soort Jomanda opkomt. Glimlachend wuift ze die overeenkomst wat weg, toevoegend: ‘Mijn manier van werken is anders’. Op wat dan haar formule is, antwoordt ze: ’Via reading (het lezen van energie) de oorzaak van de fysieke en/of emotionele klacht te ontdekken en daarna die oorzaak met diverse technieken energetisch te helen, waarbij fundamenteel is de betrokkenheid van de cliënt bij zijn eigen proces en bewustzijns-ontwikkeling’.

‘Deed Jomanda dit alles met wat een universiteitsonderzoek witte magie noemt, dan niet?’, zo is m’n reactie. ‘Ik wil niet oordelen over Jomanda, zij deed best goed werk en heeft veel mensen geholpen in haar publieke optredens, maar we leven nu in de tijd van de spiritualiteit. Een tijd waarin we ontdekken dat het goddelijke niet iets van bovenaf is, laat staan iets buitenwerelds, maar in wezen overal is en werkt, ja ook in ons zelf zit, zij het vaak slapend of sluimerend’. Urszula voegt toe:’ Vooral belangrijk in mijn formule is, dat een ieder contact kan maken met het eigen licht en tegelijk met het licht van het universum. Ik stimuleer dat mensen zich bewust worden van de Bron in zichzelf en ook van het feit dat hun ziel zich veilig moet voelen in het lichaam en zij zo kunnen werken aan hun zelfgenezing’.

(more…)

Mei 2015Steven Pinker

‘Diehards’ van conservatieve zijde proberen te overtuigen? Gandhi en Luther King leerden ons, dat dit hooguit indirect lukt. Zij hielden in de jaren ‘60’ de voorhoede van welke hervormingsbeweging ook als strategie voor: het vertrouwen van de middengroepen te winnen. Als je met mooie idealen die ‘zwijgende meerderheid’ van je vervreemdt, zouden we ons doel voorbijschieten. Onze houding, – een liefdevolle dan wel arrogante uitstraling -, speelt dan mee en zeker de te hanteren ‘middelen’, die volgens Gandhi ‘alles’ zijn, minstens ‘net zo belangrijk als het doel’.

Hoe meer gelijkhebberig men de idealen brengt, des te groter is de angst en weerstand, zeker als je geweld niet uitsluit. Weerstand dus bij de middengroepen, die juist de doorslag kunnen geven in de beoogde vernieuwing. Die angst is er ook door het geweld van het ‘jihadisme’, zoals nu via het ‘kalifaat’, het drama bij een museum in Tunis en via het slagveld in Jemen, waar nu zelfs ook Saoedie-Arabie met overigens weinig succes nu militair schijnt te interveniēren, (iets wat het Westen helaas ook veel deed, zoals in Irak en het nu wel erg chaotische Libiē, waar ik steeds erg tegen waarschuwde). Dit leidt tevens tot ‘verrechtsing’ van kiezers. We zagen dat onlangs of maand terug in Israël en mogelijk ook bij onze Statenverkiezingen van 18-3. De averechtse effecten van het gebruik van geweld van onderop worden meestal niet ingezien door ‘havikken’, zoals nu de IS-‘jihadisten’ en voorheen westerse groepen als de ‘Bader-Meinhoff. Soms gebeurt dit echter wel (veel) later.

Vandaag zitten we in een zekere verkramping. Dit mede door de – in de geschiedenis van de democratie bovendien erg laat begonnen – niet echt lukkende ‘Arabische Lente’ en door het Oekraïne-conflict. Maar er is ook hoop, dat die verkramping tijdelijk is. Er is immers sprake van een golfbeweging, als het gaat om de romantisering van ‘geweld voor het goede doel’. Bovendien is het zaak globaal te denken en het historisch perspectief in ogenschouw te nemen, dus de evolutie van de mens, mogelijk een soort plan van het Mysterie (Oerbron) met de mens en zijn bewustzijnsontwikkeling

Er zijn aanwijzingen dat de mens vanaf de M.E. elke 100 jaar minder gewelddadig aan het worden is. Steven Pinker, hoogleraar aan de Harvard University, betoogt in opmerkelijke studies, dat ‘de afname van geweld/oorlog een hardnekkige historische ontwikkeling is’, ook qua (criminele) moorden in steden – ‘in heel Amerika daalt het aantal moorden spectaculair’ zegt Charles Groenhuizen recent in de Volkskrant van 29-4-15 – , huiselijk geweld en wijziging van waarden als haat en rancune ten gunste van begrip en empathie. Langzaam deze evolutie, we zijn er ook nog lang niet. Maar Pinker onderbouwt, dat we niettemin vandaag ‘in de meest vredige tijd van het bestaan van onze soort leven’. Heet dat niet hoop, hoe paradoxaal wellicht ook klinkend in onze oren bij de verkramping zoals die nu gaande is, in met name het Midden-Oosten?

Dit stuk verscheen tevens als column in Magazine Hooglandse Nieuw, Magazine De Linker Wang, Vredesmagazine, Open Kerk Leiden en als discussieartikel op joop.nl

15 maart 2015

Het aantal bekeerlingen – er zijn zelfs artsen en agenten onder hen – tot de islam nam na 7-1 (aanslag Parijs) ineens toe. Tevens was er na de ook onlangs weer brute onthoofdingen van gijzelaars door IS geen afname van het aantal ‘jihadisten’, die naar Syriē en Irak willen. Hoe deze paradox in onze ogen te duiden? Er was rond 20-2 een conferentie in de VS over hoe (jihad)-extremisme te beteugelen. Enkele kopstukken uit Europa, o.m. de Rotterdamse burgemeester van Marokkaanse origine, waren er bij. Logisch dat ook Obama er een speech hield. Hij wees daarin op ‘het gebrek aan economische vooruitzichten en goede scholen’. Geen slechte speech op zich.

Velen wijzen op de ‘materialistische’ oorzaak van het ‘vluchten’ van jongeren in ‘jihadisme’ en andere vormen van geweld. Minder goed te zijn opgeleid en geen baan hebben, zal zeker meespelen, maar lijkt nochtans niet de kern. Ook niet voor het feit dat zowel in Ottawa na een aanslag op het parlement eind vorig jaar als nu in Frankrijk (zelfs met 25%) het aantal bekeerlingen naar de in hun ogen ‘activistische’ islam toenam. Net als in de muffe (en moralistische) jaren ’50, missen jongeren nu idealisme in onze moderne samenleving, dus iets, dat verheven is, dat erkenning geeft en hun ziel zal ‘zuiveren’.

Als dit het geval is, dan is dat voor ons een spiegel, zo niet een aanklacht, dus dat de samenleving, de mainstreamreligie incluis te weinig bezieling heeft en dat die de mensen dus niet echt blij maakt. Voorheen was dat ook wel het geval. Er lijkt sprake te zijn van golfbewegingen, waarin het gebruik of romantisering van geweld voor het goede doel ‘in’ is. Hoe rechtvaardigde de Bader Meinhof-groep ook weer hun wandaden eind vorige eeuw? Ging het hen toen niet om een ‘rechtvaardig’ doel? (more…)

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 115 andere volgers