12-6-2015 Newton

Misschien vinden jullie astrologie boeiender dan astronomie of meer bij filosofie passen. In mijn boeddhistische dorp Dodanduwa op Sri Lanka speelt het een vrij grote rol, geheel in de geest van de volksuitdrukking, dat er ‘meer is tussen hemel en aarde’. Er wordt bijvoorbeeld geen winkel geopend of geen huwelijk gesloten zonder het raadplegen van de plaatselijke astroloog.

Materialistisch paradigma

Ik spreek daar als antropoloog, ook filosofisch, geen oordeel over uit. Ik signaleer slechts of maak iets tot voorwerp van onderzoek. Dat laatste zou bij ons eigenlijk ook moeten, maar omdat in het ‘materialistische paradigma’ de innerlijke en meestal ook onzichtbare kant van dingen vaak wordt ontkend, komt echt objectief onderzoek in deze in het gedrang. De bekende Karen Hamaker is genuanceerder in haar in 2013 verschenen boekje Astrologie voor Nu.

Zij waarschuwt voor simpele voorspellingen in omstreden krant- en tijdsschriftrubrieken, maar stelt dat astrologie als ‘het verbinden van planeten met levens en gebeurtenissen op aarde’ niet compleet onzinnig is, ja zelfs ‘je kan helpen om inzicht te krijgen in patronen en dynamieken’, dus een ‘diagnose-instrument voor je kan zijn’, ook al moeten we zelf als mens de keuzes maken. Er is een gnostische wijsheid: ’Wie zichzelf kent, kent het Al’, dus z’n Bron of het Mysterie, een diepe wijsheid, inhoudende dat wij mensen een micro-kosmos zijn van het (macro) universum, een wijsheid, die al bij Socrates, de Grieken en in de vele Mysteriescholen van toen aanwezig was.

(more…)

Inleiding door Hans FeddemaHarm Knoop

Allen en speciaal Harm Knoop, die ik straks nog extra introduceer, een hartelijk welkom in deze meimaand, waarin we terecht veel herdenken, vooral morgen en overmorgen. Mei is ook een maand waarin mensen soms even vrijaf nemen. Daarom is het fijn, dat er toch en ook ondanks wat regen een grote opkomst is. Het ligt ook aan Harm of aan zijn intrigerende thema, ‘de mythe in ons leven’, maar een maand eens overslaan deert ons als Café kennelijk niet. Het gaat ook goed met het Filosof. Cafe Haarlem. Daar hadden ze – er is iemand v.h. koõrdinatie-team uit Haarlem aanwezig: welkom Manon – al vrij snel Marli Huijer, de opvolger van René Gude weten te strikken als spreekster. Tania kon niet, maar ik had enkele jaren terug, – ze begonnen er iets eerder mee dan wij -, 2 keer deelgenomen aan dat Haarlemse Cafë en zo besloot ik donderdag naar onze mooie buur-stad te reizen om er de nieuwe denker des vaderlands te beluisteren.  Mede om haar te kunnen vragen hier bij ons eens een verhaal te houden, waarin ze toestemde. Zij het niet op korte termijn, gezien de vele optredens thans en omdat ze bezig is met een boek over ‘tussendenken’. Ze moest, omdat Hans Achterhuis met de term ‘tegendenken’ begon en René Gude daarom met de term ‘mededenken’ kwam, stellende dat je daar minstens net zo veel mee bereikte als met ‘tegendenken’, meende ze ook een term lanceren die daar bij paste. Dat werd dus ‘tussendenken’. Ik ga er verder niet op in, ook niet op wat ze zei, – misschien veel later eens – , dit ook omdat zij zoals gezegd nogal wat worstelt met dat thema, te meer omdat naast denken,– een denken, althans het grote accent daarop, dat omstreden is, en dat, althans zoals fenomologen en ook filosoof William James stellen, ‘niet de hele werkelijkheid kan verklaren’ — het ook om voelen en zijn gaat. Of om ‘tussenzijn’, zoals ik inbracht, dit ook gezien de uitspraak van Martin Buber, dat ‘het echte leven ontmoeting’ is, zowel met de medemens als met het Mysterie.

Ervaren en ja zeggen tegen het leven
Je kunt ook zeggen om ervaren, en vooral van de ‘eenheid van het leven’, ook het ja zegen tegen het leven ‘in vertrouwen op de oerkracht van je hart’ , zoals filosoof Mark Nepo in Happinez (april) zegt. Happinez, waarin ook een interview staat met de inspirerende Leidse Marike van IJssel, met wie ik wel samenwerk, en die jullie wel kennen van de Geluksroute, meestal in september. Opschrift boven het interview: ‘Grootsheid zit vaak in kleine gebaren’. ‘DENKER DES VADERLANDS’

(more…)

Mei 2015Urszula

In een karakteristieke boerderij, omringd door veel bomen en een prachtig uitzicht op de polder aan de rand van het dorpje Ter Aar in Z.-Holland, bezoek ik de ‘healer’ Urszula Nowak. Ze krijgt via mond op mond reclame honderden bezoekers uit het hele land vanwege hun zowel lichamelijke als psychische problematiek. Bezoekers met een verschillend niveau van bewustzijn en uit diverse beroepsgroepen, niet in de laatste plaats ook uit het (soms hectische) bedrijfsleven, voorts ook lichtwerkers, therapeuten, ‘healers’ en readers met hun eigen proces van heelwording.

Haar praktijk ‘Veldweg’ bloeit. Ik ben vanuit het Leidse benieuwd naar haar formule, waardoor zelfs ernstig zieke mensen genezen en transformeren, zodat bij mij de vergelijking met een soort Jomanda opkomt. Glimlachend wuift ze die overeenkomst wat weg, toevoegend: ‘Mijn manier van werken is anders’. Op wat dan haar formule is, antwoordt ze: ’Via reading (het lezen van energie) de oorzaak van de fysieke en/of emotionele klacht te ontdekken en daarna die oorzaak met diverse technieken energetisch te helen, waarbij fundamenteel is de betrokkenheid van de cliënt bij zijn eigen proces en bewustzijns-ontwikkeling’.

‘Deed Jomanda dit alles met wat een universiteitsonderzoek witte magie noemt, dan niet?’, zo is m’n reactie. ‘Ik wil niet oordelen over Jomanda, zij deed best goed werk en heeft veel mensen geholpen in haar publieke optredens, maar we leven nu in de tijd van de spiritualiteit. Een tijd waarin we ontdekken dat het goddelijke niet iets van bovenaf is, laat staan iets buitenwerelds, maar in wezen overal is en werkt, ja ook in ons zelf zit, zij het vaak slapend of sluimerend’. Urszula voegt toe:’ Vooral belangrijk in mijn formule is, dat een ieder contact kan maken met het eigen licht en tegelijk met het licht van het universum. Ik stimuleer dat mensen zich bewust worden van de Bron in zichzelf en ook van het feit dat hun ziel zich veilig moet voelen in het lichaam en zij zo kunnen werken aan hun zelfgenezing’.

(more…)

Mei 2015Steven Pinker

‘Diehards’ van conservatieve zijde proberen te overtuigen? Gandhi en Luther King leerden ons, dat dit hooguit indirect lukt. Zij hielden in de jaren ‘60’ de voorhoede van welke hervormingsbeweging ook als strategie voor: het vertrouwen van de middengroepen te winnen. Als je met mooie idealen die ‘zwijgende meerderheid’ van je vervreemdt, zouden we ons doel voorbijschieten. Onze houding, – een liefdevolle dan wel arrogante uitstraling -, speelt dan mee en zeker de te hanteren ‘middelen’, die volgens Gandhi ‘alles’ zijn, minstens ‘net zo belangrijk als het doel’.

Hoe meer gelijkhebberig men de idealen brengt, des te groter is de angst en weerstand, zeker als je geweld niet uitsluit. Weerstand dus bij de middengroepen, die juist de doorslag kunnen geven in de beoogde vernieuwing. Die angst is er ook door het geweld van het ‘jihadisme’, zoals nu via het ‘kalifaat’, het drama bij een museum in Tunis en via het slagveld in Jemen, waar nu zelfs ook Saoedie-Arabie met overigens weinig succes nu militair schijnt te interveniēren, (iets wat het Westen helaas ook veel deed, zoals in Irak en het nu wel erg chaotische Libiē, waar ik steeds erg tegen waarschuwde). Dit leidt tevens tot ‘verrechtsing’ van kiezers. We zagen dat onlangs of maand terug in Israël en mogelijk ook bij onze Statenverkiezingen van 18-3. De averechtse effecten van het gebruik van geweld van onderop worden meestal niet ingezien door ‘havikken’, zoals nu de IS-‘jihadisten’ en voorheen westerse groepen als de ‘Bader-Meinhoff. Soms gebeurt dit echter wel (veel) later.

Vandaag zitten we in een zekere verkramping. Dit mede door de – in de geschiedenis van de democratie bovendien erg laat begonnen – niet echt lukkende ‘Arabische Lente’ en door het Oekraïne-conflict. Maar er is ook hoop, dat die verkramping tijdelijk is. Er is immers sprake van een golfbeweging, als het gaat om de romantisering van ‘geweld voor het goede doel’. Bovendien is het zaak globaal te denken en het historisch perspectief in ogenschouw te nemen, dus de evolutie van de mens, mogelijk een soort plan van het Mysterie (Oerbron) met de mens en zijn bewustzijnsontwikkeling

Er zijn aanwijzingen dat de mens vanaf de M.E. elke 100 jaar minder gewelddadig aan het worden is. Steven Pinker, hoogleraar aan de Harvard University, betoogt in opmerkelijke studies, dat ‘de afname van geweld/oorlog een hardnekkige historische ontwikkeling is’, ook qua (criminele) moorden in steden – ‘in heel Amerika daalt het aantal moorden spectaculair’ zegt Charles Groenhuizen recent in de Volkskrant van 29-4-15 – , huiselijk geweld en wijziging van waarden als haat en rancune ten gunste van begrip en empathie. Langzaam deze evolutie, we zijn er ook nog lang niet. Maar Pinker onderbouwt, dat we niettemin vandaag ‘in de meest vredige tijd van het bestaan van onze soort leven’. Heet dat niet hoop, hoe paradoxaal wellicht ook klinkend in onze oren bij de verkramping zoals die nu gaande is, in met name het Midden-Oosten?

Dit stuk verscheen tevens als column in Magazine Hooglandse Nieuw, Magazine De Linker Wang, Vredesmagazine, Open Kerk Leiden en als discussieartikel op joop.nl

15 maart 2015

Het aantal bekeerlingen – er zijn zelfs artsen en agenten onder hen – tot de islam nam na 7-1 (aanslag Parijs) ineens toe. Tevens was er na de ook onlangs weer brute onthoofdingen van gijzelaars door IS geen afname van het aantal ‘jihadisten’, die naar Syriē en Irak willen. Hoe deze paradox in onze ogen te duiden? Er was rond 20-2 een conferentie in de VS over hoe (jihad)-extremisme te beteugelen. Enkele kopstukken uit Europa, o.m. de Rotterdamse burgemeester van Marokkaanse origine, waren er bij. Logisch dat ook Obama er een speech hield. Hij wees daarin op ‘het gebrek aan economische vooruitzichten en goede scholen’. Geen slechte speech op zich.

Velen wijzen op de ‘materialistische’ oorzaak van het ‘vluchten’ van jongeren in ‘jihadisme’ en andere vormen van geweld. Minder goed te zijn opgeleid en geen baan hebben, zal zeker meespelen, maar lijkt nochtans niet de kern. Ook niet voor het feit dat zowel in Ottawa na een aanslag op het parlement eind vorig jaar als nu in Frankrijk (zelfs met 25%) het aantal bekeerlingen naar de in hun ogen ‘activistische’ islam toenam. Net als in de muffe (en moralistische) jaren ’50, missen jongeren nu idealisme in onze moderne samenleving, dus iets, dat verheven is, dat erkenning geeft en hun ziel zal ‘zuiveren’.

Als dit het geval is, dan is dat voor ons een spiegel, zo niet een aanklacht, dus dat de samenleving, de mainstreamreligie incluis te weinig bezieling heeft en dat die de mensen dus niet echt blij maakt. Voorheen was dat ook wel het geval. Er lijkt sprake te zijn van golfbewegingen, waarin het gebruik of romantisering van geweld voor het goede doel ‘in’ is. Hoe rechtvaardigde de Bader Meinhof-groep ook weer hun wandaden eind vorige eeuw? Ging het hen toen niet om een ‘rechtvaardig’ doel? (more…)

1-3-2015
Klaas Laan

“Daarom, Asclepius, is de mens een groot wonder, een eerbiedwaardig en eerwaardig wezen. Hij gaat over in de natuur Gods, als ware hij zelve een god. Hij kent het geslacht der geesten, omdat hij weet, dat hij dezelfde oorsprong heeft als zij. Hij ziet neer op dat deel van de menselijke natuur in hemzelf, dat al te menselijk is, maar hij vertrouwt op dat deel van zich dat goddelijk is. Wat een gelukkige synthese is de mens! Hij heeft omgang met de goden, omdat er iets goddelijks in hem is, dat met hen verwant is

Op dat deel van hem, dat hem tot een aardwezen maakt, ziet hij neer vanuit zijn innerlijkheid. Met alle andere dingen, waarmede hij zich door beschikking van hogerhand verwant weet, is hij door de band der liefde verbonden. Hij slaat de ogen op naar de hemel. Zo staat hij op de best denkbare plaats, in het midden tussen aarde en hemel, en kan daardoor wat beneden hem is liefhebben en zelf door hogere wezens bemind worden. Hij zorgt voor de aarde. Hij mengt zich met de snelheid van zijn gedachten tussen de elementen.”

(uit: ASCLEPIUS. Ingeleid, vertaald en toegelicht door G.Quispel, 1996, uitg. In de Pelikaan, A’dam)

Bovenstaande citaat haalde Klaas Laan aan in zijn voordracht in het Filosofisch Café Leiden over “de Macht van de Gedachte”. Hij bediende zich daarbij vooral van de filosofie van de Bulgaarse pedagoog en mysticus Omraam Mikhaël Aïvanhov (1900-1986) die vanuit zijn thuisbasis Frankrijk duizenden voordrachten heeft gegeven als hedendaagse “vertaler” van de gouden woorden van Hermes Trismegistos, waar de ‘Asclepius’ een onderdeel van is.

(more…)

Februari 2015

Priester Jozef Wissink heeft met 93 pWissinkrominente katholieken uit aartsbisdom ‘Utrecht’ zich in een petitie en later rechtstreeks tot de paus gekeerd tegen het beleid van kardinaal Eijk om binnen 13 jaar ruim 90% der kath. kerken (c.a. 280 van de 300) in dat grote bisdom te sluiten. Vooral oudere gelovigen in kleine dorpen voelen zich hierdoor begrijpelijk gedupeerd. Maar de bekende priester Antoine Bodar kiest in een Volkskrant-interview partij voor het beleid van Eijk. Waarom toch de publiciteit gezocht en het conflict met Eijk niet binnenskamers gehouden, is wat hij Wissink c.s. verwijt. Dat die te sluiten kerken nog ‘levensvatbaar’ zijn, vindt Bodar onzin :’We zien toch allen, dat de kerk in Nederland achteruit holt’. Sociologisch is er die trend. Elk jaar verlaten 100.000 R.K.en PKN-leden hun kerk, terwijl de kerkgang nog sterker terugloopt. Alleen interne ideologische hervorming richting afschaffen van sleetse dogma’s, ontstaan al in de tweede, derde en vierde eeuw vanuit de polemiek met de GNOSIS van toen, en dialoog met kopstukken met de Neo-Gnosis van nu, zal die leegloop kunnen stoppen. Maar mijn begrip houdt op, als hij neerbuigend cynisch toevoegt: ‘Het is tamelijk belachelijk om in Nederland nog te geloven. Nederlanders hebben God niet meer nodig’. Voor die godloze Nederlanders, die hij ‘rijk en te dik’ noemt, vormen kerstnachten een uitzondering, zegt hij. Kerken zouden dan overvol zijn. We hebben kortom in zijn optiek ‘God niet meer nodig’, als (omdat) we niet meer ter kerke gaan. Hoe bedenk je het? Instituten en gebouwen kunnen hun waarde hebben, maar zijn niet een conditio qua non, zeker niet voor de sterk opkomende (postmoderne) spiritualiteit, neo-gnosis en mystiek. Mensen worden autonomer en kunnen immers, individueel of ook in/via huiskamerbijeenkomsten een directe relatie en verbondenheid met het Mysterie hebben. En zo als individu bezield leven vanuit Godsbewustzijn. Ervaren of beleven scoren de laatste decennia hoger dan (leerstellig/institutioneel) geloven. Er is echter ook sprake van een al of niet tijdelijke (rechtse) verkramping, mede door angst als gevolg van crisis en oorlogsdreiging, iets wat tevens mede leidt tot desoriëntatie en verlies van de ziel bij de moderne mens. Angst blokkeert liefde. Maar onderzoeken van het Soc. Cult. Planbureau wijzen vooral (ook) op een shift van traditioneel denken naar authentieke religiositeit, inclusief een meer leven vanuit de ziel en ook een shift naar leven vanuit waarden en bewustzijn. Nederlanders verwijten, dat ze het ’belachelijk’ vinden om ‘nog te geloven’, zoals Bodar doet, lijkt dan ook projectie van op zich begrijpelijke (kerkelijke) frustratie. Ik zie juist een onderstroom van innerlijke kracht, positieve energie, ja uitingen van bruisend leven en (religieuze) vernieuwing.

Dit stuk verscheen tevens als column in magazine Hooglandse Nieuwe, magazine De Linker Wang en voorts ook in www.zinweb.nl en www.civismundi.nl, allen onder de kop ‘Nederlanders hebben God niet meer nodig?’

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 111 andere volgers