15 januari 2015Inayat Khan

Lezing Amsterdams Vredescafé

Dat ik thans m’n hoed ophoud, is hoffelijkheid naar jullie, maar vooral solidariteit naar jonge moslimvrouwen, die hier heel wat te verduren kregen toen ze 10 jaar terug ineens hoofddoekjes gingen dragen. Ja, ik ben wel beetje van solidariteit, maar niet ‘door dik en dun’, omdat zulks tot geweld leidt. Ik ben niet zo van het ‘wij-zij’-denken, maar meer van de Derde Weg van Gandhi en stemde eens als jonge student op de PSP, die ook De Derde Weg in haar vaandel had als uitweg in de Koude Oorlog tussen ‘kapitalisme en communisme. Een Gandhi, die overigens het niet eens was met Sowjet-leider Lenin, maar wel dialoog met hem voerde. Ik schreef ook eens het boekje ‘Sjaloom-Salaam’, dat ik als voorzitter van de Werkgroep Midden-Oosten van GroenLinks toen namens die partij in Engelse vertaling mocht aanbieden aan hun counterpart Meretz in de Knesset. En recent was ik een paar keer met collega’s in Istanbul voor een journalistieke missie. Nu dus proberen een zo mogelijk bezielde analyse te geven van de recente hectische situatie rond ‘Charlie, ISIS en het M.O. Hoe deze tijd te typeren? Heftig? Of toch als redelijk vreedzaam, ‘Charlie’, ISIS en het M.O. ten spijt? Vreedzaam dan qua fysiek geweld. Onderzoekers tonen immers aan dat we vandaag vanaf de M.E. qua geweld en oorlogen in ‘de meest vreedzame tijd’ van ooit leven. Ik kom daar straks nog op terug, maar zie niettemin polarisatie. Daarom kies ik energetisch als typering van deze tijd voor 1) heftig en 2) dat we in verwarring zijn. Dat laatste zie je o.a. doordat sommige agenten zwaardere wapens willen en de VVD mitrailleurs bij elke synagoge wil of door het bericht dat de VU een symposium van ‘Studenten voor Rechtvaardigheid in Palestina’ ineens verbiedt met het argument, dat niet alleen ‘Charlie’, maar ook een joodse supermarkt in Parijs het doelwit van zelfmoordgeweld was. Verwarrend, omdat we demonstreren voor vrijheid van meningsuiting en anderzijds deze , ook nu in Parijs, al weer een beetje terugdraaien, ook omdat pro-Israeliërs lastig kunnen zijn, om maar iets te noemen. Alles nogal complex dus. Toch maar het hoofd koel houden? Lijkt me een goed idee. (more…)

Januari 2015Marianne Williamson

Van de bekende Marianne Williamson (foto), die ook Mandela inspireerde, is de gevleugelde uitspraak: ‘Er raast een spirituele Renaissance over de wereld. Een revolutie in de manier waarop we denken. De meeste mensen voelen het, sommigen maken het belachelijk, velen omarmen het en niemand kan het tot stilstand brengen’

Bedoeld wordt het Nieuwe Bewustzijn, wat ik noem ‘postmoderne spiritualiteit’, waarin volgens het S.C.-Planbureau meer dan een kwart der Nederlanders zich herkent. Ik zie dat o.a. ook in Duitsland en de socioloog Paul Heelas spreekt voor W.-Engeland van een ‘Spirituele Revolutie’, vooral buiten maar deels, zij het on-erkend, ook binnen de kerk. In Nederland verschenen er veel studies over, om te beginnen al in 1987: ‘Heimwee naar God, opkomst van een nieuw religieus paradigma’ van Hein Stufkens. Nieuw bewustzijn wordt (zie boven) ‘omarmd’, maar roept ook weerstand op, vooral vanuit het ‘correcte denken’. De eigen ‘heilige’ overtuigingen spelen dan op en moeten worden verdedigd. Tijdens de Hervorming zag men dat ook; die riep zelfs een tegenbeweging op: de ‘Contra-Reformatie. Soms is het ook projectie van eigen onbehagen. Het nieuwe, zelfs meditatie, stigma’s opplakken als ‘navelstaarderij’ en ‘het niet ethisch betrokken zijn’, liggen dan in de lijn.

(more…)

4 januari 2015Frank Bruining

Opening Filosofisch Café Leiden met Frank Bruining, door Hans Feddema

Licht wordt geblokkeerd door cynisme als een te veel aan kennis en als onderdeel van ‘n collectieve ‘realistische’ teneergeslagen visie’
- Peter Sloterdijk

Jullie en speciaal Frank Bruining hartelijk welkom op dit volle Filosofisch Café of Zinweb Cafe Leiden, met tegen de 45 mensen, waarin ik enkelen moest teleurstellen. Het is het eerste Café in 2015, wat een acht-jaar is, 2+0+1+5 =8, de achtste letter van het Hebreeuwse alfabet is de cheth met de getalswaarde acht, wat wel wordt gezien als ‘het onvoorstelbare’ en/of als het archetype van de OERENERGIE. Volgens astrologen zou acht rechtopstaand hemel en aarde verbinden en dus harmonie brengen tussen die twee. Iets wat al in 2012 zou zijn ingezet, een ontwikkeling naar hoger en uitgebreider bewustzijn, iets wat zich vooral al zou uiten bij kinderen van de Flower-Power mensen van na de oorlog en vooral in de kinderen die na 2000 zijn geboren. Een voorbode naar nieuw denken dus.

Onderbewustzijn
Hoe dit ook zij, alles wat je het eerst doet in een jaar, zoals nu dit Café in 2015 of in een instituut of zelfs in een huis, lijkt iets magisch te hebben. Ik herinner me in de eerste Afrikaanse stamsamenleving waar ik onderzoek deed, dat bij het bouwen van een hut, als het geraamte klaar is, er het gebruik was dat het betreffende paar er meteen ‘s nachts in het zand onder dat geraamte de liefdesdaad ging verrichten, dit om toch vooral maar de eerste te zijn op die plek, omdat zulke half afgemaakte hut- geraamtes nu eenmaal erg aantrekkelijk bleken voor toevallig voorbijkomende ‘lovers’. Sorry dat ik het niet kon laten die herinnering even te delen met jullie. Ik was en ben altijd blij en gelukkig in Afrika, mede door het meer uit het hart leven van de mensen daar. Goede wensen of het in de ogen kijkend dan wel wang-zoenend elkaar steunen in onze beste intenties, hoort er bij in een nieuw jaar. Ja goede intenties hebben of die bekrachtigen via wat ik wel vaak noem de ‘Kracht van de gedachte’, dus dat je wordt waar je op focust, lijkt dan niet onbelangrijk. Trouwens niet alleen op 1 of 4 januari. We hebben twee vormen van geest:1) de bewuste geest, via welke we denken en rationeel onze keuzes maken en 2) de vele malen grotere, machtiger of intelligentere onbewuste geest, ook wel ons onderbewustzijn. Mensen staan weinig stil bij dat onderbewustzijn, terwijl daar diep onderin een onbegrensde wonderbaarlijke kracht ligt, ja ook wijsheid en creatieve potentie, wachtend om gebruikt te worden via het bewuste. Onbewuste heeft veel vaak verwaarloosde vermogens.   (more…)

29 december 2014HansFeddema

Interview met Hans Feddema door Robert Reijns van Nieuwwij.nl.

Hoe verklaart u de kerkverlating in het Westen?
“De leegloop is vooral zichtbaar in kerken waarin ‘het verstandelijk geloof’ domineert. De theologie stijgt er nauwelijks uit boven het ‘stellen van begrippen en doen van redeneringen’. Het gaat dan te weinig om innerlijk beleven en voelen. Ook in Nederland is het geloof nog te veel van ‘ons geloof en dus onze groep is de juiste’. In de rooms-katholieke kerk zijn macht, hiërarchie en moralisme, evenals de seksuele misstanden, redenen voor het zich afkeren van de kerk. De nieuwe paus ten spijt zijn de bisschoppen vrij autocratisch.

In de protestantse kerk maakte ‘vooral de leer de dienst uit’, zoals theoloog Harry Kuitert onderstreept in zijn nieuwe boek Kerk als constructiefout. Rondom de Heidelberger Catechismus ontstond een ideologisch bouwwerk met overtuigingen die volgens de vermaarde linkse predikant dr. J.J. Buskes de neiging hadden ‘gestolde lava’ te worden.

Veel sleetse dogma’s passen niet bij het levensgevoel van nu. Het elke zondag ‘mijn grote schuld’ moeten zeggen, of je zondig (moeten) voelen, soms te moeten horen ‘niet in staat te zijn tot enig goed’, maakt de mens klein. Dat veroorzaakt een laag zelfbeeld met alle gevolgen van dien. Theoloog Gijs Dingemans vraagt recent in Christelijk Weekblad om een ‘fundamentele bezinning op de geloofsleer van de kerk’. Ik zeg daar ja op.”

Hoe vindt u dat de kerken reageren op de leegloop?
“In contacten met de sympathieke voorzitter van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), dominee Karin van den Broeke, en met Leidse kerken, merk ik dat het hervormen een moeizaam proces is. Voorgangers wringen zich in het algemeen in allerlei bochten om de kerkverlating te stoppen. Dat zal niet lukken, tenzij ze hun denken en doctrines hervormen. We hebben nu andere hervormers nodig dan Calvijn of Luther. Zij verzetten zich weliswaar tegen katholieke misstanden, maar waren in hun mens- en godsvisie, erfzondeleer en andere dogma’s uit de tijd van Augustinus nog behoudender dan de katholieken.”

(more…)

Cultuuromslag naar meer innerlijkheid en bewustzijn?Bezemer
Filosofisch café Leiden, met Katrijne bezemer

Realiseer je dat je niet buiten jezelf hoeft te zoeken naar wijsheid, kennis, het is allemaal in je, wachtend om naar buiten gebracht te worden’ – Eileen Caddy

Jullie erg hartelijk welkom vandaag op dit FCL, ook wel Zinweb Cafe Leiden. Speciaal welkom aan Katrijne Bezemer onze inleidster, die ik hierna nog verder intro-duceer. In m’n vorige Openingscolumn stond ik behalve bij Paradoxen in het Leven, wat sommigen aansprak, begreep ik uit reacties, stil bij 1) ons nog steeds goedlopend café, 2) de helikoptervlucht van Maarten ‘t Hart, 3) de Geluks-Route en 4) het helaas hernieuwd westers militaire ingrijpen in Irak. Nu houd ik het in deze decembermaand bij de cultuuromslag, die voorzichtig gaande lijkt naar: a) een grotere focus op ons als individu, b) idem meer focus op onze innerlijke dimensie, ook wel bewustzijn, of de ‘weg naar binnen’ genoemd, c) idem meer focus op zelfkennis, innerlijk weten en zelfheling, d) een verandering van met het vingertje van ‘bovenaf’ goed te ‘moeten’ doen naar een liefdevol handelen ‘van binnenuit’, dus vanuit mystiek of spiritualiteit.

Perceptie?
Voordat ik daar nog ietsje verder op inga, de mededeling, dat Mayianne Voets uit Den Haag, die hier eind vorig jaar sprak over mindfulness, me verzocht haar nieuwe workshops onder jullie aandacht te brengen. Voorts dat 2 uitgeverijen nl. Lemniscaat en Boom het magazine ‘Vrienden van de Filosofie’ uitgeven en me belden of ik een aantal daarvan wilde uitdelen en jullie wil laten weten dat ze via www.vriendenvandefilosofie.nl op te vragen zijn. Behalve veel boekaankondigingen – ik zag o.m. nieuw boek van Gerard Visser over Kunst en Religie als ‘beleving en gelatenheid’ – staan er ook interessante artikelen in. Zoals een interview met de Duitse filosoof Markus Gabriel, die gewoon zegt dat ‘De wereld niet bestaat’ en dat in een boek onderbouwt. Als iemand een oordeel of een visie spuit, zeg ik wel:’ Dat is belangwekkend, ik zal er over nadenken, maar het is niettemin jouw perceptie’. Na het modernisme van de grote verhalen zoals marxisme, nazisme en dogmatische religie, zouden we volgens Gabriel nu in het deconstructivisme en postmodernisme zitten, die stellen dat we de wereld eigenlijk niet kunnen kennen, maar dat alles is zoals het ons voorkomt te zijn. Niet dat wij dit meteen moeten onderschrijven, ook omdat het leidt tot de visie, dat er geen oordeel is of dat al onze overtuigingen onwaar zijn of dat we vastzitten aan illusies, iets zoals het boeddhistische begrip maya, de illusie van materie en begeerte.

Maar het is wel goed om er kennis van te nemen, zeker nu Gabriel met een oplossing komt dat er meerdere waarheden zijn, dus afhankelijk vanuit welke hoek je het bekijkt.

(more…)

December 2014

Van Augustinus is de uitspraak: ‘Ga niet naar buiten, keer tot uzelf in, de waarheid verblijft in de innerlijke mens’. En de grote ziener Jezus, van wie we binnenkort de geboorte herdenken, leerde ons, dat niet alleen hij een ‘Kerstster’ is maar wij allen Licht zijn. Anders gezegd, dat we een God-vonk in ons hebben en zo van binnenuit in verbondenheid met onze Bron (God) net als hij, zowel (zelf)liefde, compassie en blijheid kunnen uitstralen, als zielskracht hebben en zo ‘wonderen’ kunnen verrichten. Evenals Socrates riep Jezus daarom op tot het ontdekken van het Zelf, getuige z’n uitspraak: ‘Als wij het universum kennen, doch ons (goddelijke) zelf niet, dan is ons weten waardeloos’. De mens, anders gezegd zijn individuele ziel, maakt steeds na de incarnatie een leer-of groeiproces door. Jezus noemde dat tegen Nicodemus ‘hergeboorte’, iets wat we vergeten, lijkt het. Dit mede, omdat dat innerlijke groeiproces bij religie als geloofsinstituut en als geloofsleer, ook bij het ontstaan van het christen-dom, al gauw stiefkind werd. Behalve dat we ons moesten richten op het instituut als ‘middelaar’, kreeg de ‘uiterlijke reis’ meer aandacht dan onze ‘innerlijke reis’. En dat terwijl voorafgaande aan de grote religies er juist sprake was van veel (psychologisch) inwijdingsritueel voor het individu, ja zelfs inwijdingsscholen. Veel wijst er op, dat Jezus er ook z’n jonge jaren in doorbracht. Behalve door de geringe focus op onze innerlijke reis is het vooral door de sterke gerichtheid op het hiernamaals en dus nauwelijks op de ‘kracht van het nu’ (Eckhart Tolle), dat ook het thema geluk tot ver na de middeleeuwen geen begrip was in Europa. Sinds Spinoza en Montaigne het thema weer terug brachten, zijn we gaan inzien, dat dit een gemis was, samenhangend met ook de (te) geringe focus van de kerk op onze innerlijke reis.

(more…)

november 2014

Mensen willen niet geloven, maar leven in en vanuit het Mysterie

Er schijnen de laatste tijd atheïstische kerkdiensten voor te komen met mooie muziek van o.a. Stevie Wonder en een heuse preek. Atheïstisch? Dan is steeds de vraag, aan welk godsbeeld men zich stoort. Nietzsche verzette zich met z’n ‘God is dood’-visie vooral tegen het in zijn tijd in zwang zijnde theologische wereldbeeld, waarbij er sprake is van een buitenaardse belonende dan wel straffende God, dus een soort (milde) heerser ‘op afstand’. Het is afkomstig uit de late middeleeuwen, waarin behalve uit het jodendom duidelijk ook invloeden van de antieke Grieken zijn te bespeuren. Dat Nietzsche zich tegen dat beeld verzette, is terecht. Franse koningen (en hoge geestelijken) maakten er wel misbruik van. Bijvoorbeeld door tegenover hun ‘onderdanen’ te suggereren, dat ze als een soort tussenpersoon tussen hen en God fungeerden en zo ook een stukje ‘almacht’ hadden. Dat mede daardoor mensen zich atheïst gingen noemen, begrijp ik. Ook dat de term God daardoor (wat) in onbruik raakt. We benoemen het goddelijke vandaag eerder als Mysterie of Universum, terwijl we ook wel spreken van Bewustzijn of God als Energie, die het leven doortrekt en bezielt.

Autoritair godsbeeld?
Er is kortom vandaag sprake van heel ander godsbesef, zoiets van ‘alles in God’ of ‘God in alles’ , dus ook in ons als mens. Het ‘heilige’ gebeurt in de wereld, waardoor god-zoekers als Nietzsche niet langer in problemen zijn, maar veeleer een groot deel van de kerken, dat vast blijft houden aan bovengenoemd vrij autoritair godsbeeld ‘op afstand’ en tegelijk aan het beeld van de mens, als in principe ‘zich schuldig en dus klein moetende voelen’. De in ledenaantal sterk terug lopende traditionele kerken bevinden zich hoe dan ook in een identiteitscrisis. Tekenend is dat twee van hun zonen, de filosofen Theo de Boer en Ger Groot, de eerste van protestantse en de tweede van katholieke huize, een boek schreven onder de titel Religie zonder God (uitgever Sjibbolet). De Boer is kerkelijk en Groot noemt zich, zonder zich te willen afzetten tegen kerken, atheïst, dit overigens verenigend met z’n functie als columnist van het dagblad Trouw. Terwijl de term religie vandaag zoals dat heet ‘uit’ is en het begrip spiritualiteit ‘in’, tornen beide filosofen niet aan religie, maar wel aan de traditionele theologie. Dit omdat die zou blijven hangen in rationaliteit, m.a.w. niet uitstijgt boven het stellen van ‘begrippen en redeneringen’ (p.39) en daardoor in hun optiek verwerd tot ‘een religie zonder God’, een godsdienst van ‘post-theïsme’(p.37). Opmerkelijk is, dat De Boer en Groot zich niet beperken tot de analyse van dit gegeven. Zij houden niet slechts de kerken de spiegel voor, dus dat hun theologie en geloof is gestold is in ‘verstandelijkheid’, hoe belangrijk hun kerkelijke rituelen ook mogen zijn. De schrijvers maken de indruk dit ‘posttheïsme’ wel prima te vinden. Ze maken althans niet duidelijk, in hoeverre er überhaupt zo’n religie mogelijk is, een religie, zonder daarin de innerlijke ervaring van het goddelijke en het er zich individueel ook door gedragen weten, te betrekken. ‘De moderne mens is mysticus’, zegt schrijver Ton Roumen terecht. Gaat het er vandaag in deze tijd van het proces van individualisering juist niet om de verbinding met het Mysterie, – en het er door gedragen worden -, persoonlijk te kunnen beleven?

(more…)

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 110 andere volgers