26 maart 2001

Op 19 maart hield de Waal Michel Collon zijn boek Blufpoker, de grootmachten, Joegoslavië en de komende oorlogen in ons land ten doop. De Balie in Amsterdam gaf hem daartoe de gelegenheid: hij zou worden geïnterviewd door Karel Glastra van Loon, waarna Joeri Boom (De Groene Amsterdammer) en ondergetekende mochten reageren. Het boek (EPO, Brussel) is geladen en ontmaskerend. Tegelijk is Collon ook wat eenzijdig. Hij is een gelovige. Hij spreekt nog van ‘burgerlijke’ media of doctrinair van het kapitalisme als een systeem ‘dat niet zonder oorlog kan’. Dat hij het ‘socialistische’ jargon hanteert en nog de ‘echte socialistische samenleving’ zegt voor te staan, is prima, al lijkt het minder slim dit na het failliet van het ‘reëel bestaande socialisme’ zo expliciet te doen, tenminste als je je via een boek richt tot de democratische krachten. Alles tot één oorzaak te herleiden of zich te stellig uit te drukken, lijkt ook minder handig. Met gelijk hebben, ben je er immers nog niet. Collons gelijk is dat hij de verborgen agenda van vooral de grootmachten Duitsland en de VS boven tafel brengt. Positief, omdat we die meestal vergeten, maar moeilijk, omdat ze niet altijd hard te maken zijn. Collon slaagt daar nochtans in zijn lijvige boek redelijk in. Zijn stelling is dat oorlogen eerder beginnen dan wij als burgers denken. Ik kreeg onlangs een e-mail van een Vlaams kamerlid, dat me liet weten van de Belgische inlichtingendienst te hebben vernomen dat de Amerikaanse CIA reeds in 1997 in Albanië soldaten van het UÇK militair zou hebben getraind. Veel van wat de CIA doet is geheim. Maar de Amerikanen zijn er openlijk voor uitgekomen dat ze vanaf 1994 Bosnische Moslims en Kroaten trainden en wapens leverden, ondanks een door de VN afgekondigd wapenembargo. Collon meent dat inzake het UÇK de Duitse geheime dienst hetzelfde deed. Wie weet. In elk geval speelde Duitsland een beslissende rol bij het doen uiteenspatten van Joegoslavië. In lezingen en eerdere artikelen wees ik behalve op de politieke blunders van de Joegoslavische leiders Milosevic (opheffen autonomie Kosovo), Tudjman (in 1990 in Kroatië een nieuwe grondwet invoeren zonder het noemen van de Servische minderheid) en Izetbegovic (in 1992 een reeds door hem getekend akkoord herroepen na een geheim bezoek van de Amerikaanse ambassadeur), ook op het in 1991 door Duitsland doordrukken van de afscheiding van Kroatië. Collon wijst erop dat Duitsland a) een uitweg naar de Middellandse Zee wilde en b) een supermacht wenst te worden. Door het Duitse succes inzake Kroatië verschenen in 1992 ook de Amerikanen op het Balkantoneel. Volgens Collon uit rivaliteit. Erger is dat zij daarbij de oorlog bijna drie jaar onnodig verlengden, door in 1992 via druk op Izetbegovic het Lissabonakkoord van de EU, dat als twee druppels water leek op het latere ‘Dayton’, te torpederen. Duitsland was niet de enige reden voor hen. Ze vonden ook de Russische invloed in Joegoslavië te groot, welk land bovendien op een strategische route ligt, zeker gezien de olie-en gastoevoer vanuit de Kaspische regio. Ten slotte leken enkele extra eigen militaire bases op de Balkan, zoals nu in Kroatië en in Kosovo hun geen overbodige luxe. Collon noemt vijf hoofdlijnen van de VS-strategie, waaronder a) het verzwakken van Rusland, b) het beletten dat Japan en Duitsland supermachten worden en c) het controleren van Oost-Europa. In dat licht kun je je afvragen of het recent wel primair om Kosovo ging en niet meer om een oorlog tegen Servië. Ook gezien het Rambouillet-dictaat. Ik houd het vooralsnog op een dubbele agenda, zoals tevens bij de NAVO-expansie, tot nu louter gerechtvaardigd vanuit ‘solidariteit met de Polen’. Lieten we ons niet te veel sussen door Clintons charme? Ook bij zijn ‘Moral Politik’ zat immers heel wat ‘Real Politik’.

Deze column verscheen in de vredeskoerier ’t Kan Anders, jaargang 26, nr. 3