24 juni 2009ArunGandhi

Alom is er emotie in het land over de opmars van Geert Wilders. De VVD-Tweede Kamerfractie probeert hem zelfs de wind uit de zeilen te nemen door een pleidooi voor een drastische uitbreiding van de vrijheid van meningsuiting. Beschimpen, ontkennen van de Holocaust, verdacht maken, alles moet kunnen, behalve het aanzetten tot geweld.

Weinig verheffend. Het zal bovendien niet baten. Mensen steunen Wilders vanuit negatieve emoties als angst en wrok of vanuit een slachtofferbewustzijn. Soms ook doordat zij zich cultureel en/of economisch ‘bedreigd’ voelen door nieuwkomers. Het kwalijke van populisten is alleen dat zij erop inspelen. Alsof onze liberale ‘joods-christelijk cultuur’ in gevaar zou zijn. Te gek voor woorden, ook al omdat de ooit zo hoogontwikkelde Arabische cultuur juist in grote verwarring, zo niet ontbinding is. Ik kan me er niet meer druk om maken. We moeten kennelijk even leven met dit gedoe. Het heeft te maken met het proces van globalisering en individualisering. De Fransman Dominique Moisi spreekt zelfs van de eeuw van drie dominante emoties.

In Europa zou die emotie angst zijn, bij de Arabieren vernedering en in Azië hoop. Naast angst zou men zich vastklampen aan (de ‘subemotie’) identiteit – een illusie overigens in de ‘vloeibare samenleving’ van vandaag. Alleen even wat vervelend. De populariteit van de EU lijdt eronder, net als de tolerantie jegens de (nieuwe) minderheden onder wie deze ontwikkeling tot verkramping leidt: afgeven op de islam werkt zo veeleer averechts.

Wat opvalt, is dat raciale en religieuze vooroordelen Nederlanders minder vreemd zijn dan het geval leek ten tijde van hun enthousiaste deelname aan de strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika. Het is daarom maar goed dat Nederland via RTL4 en via het vredescentrum Emma in Utrecht onlangs kennismaakte met Arun Gandhi. Deze kleinzoon van Mahatma Gandhi noemde geweldloosheid behalve een strategie van conflictoplossing vooral ook een manier van leven. Hij had als kind enige jaren geleefd bij zijn grootvader en van deze geleerd dat we ons te veel laten leiden door een (aangeleerde) cultuur van geweld – inclusief ‘passief’ geweld, zoals het elkaar denigrerend of stigmatiserend bejegenen en uitsluiten. Geweldloosheid zou staan voor het elkaar met begrip, mededogen en liefde tegemoet treden. Dat klinkt milder dan de huidige hysterie in ons land, waarbij politici en columnisten elkaar voortdurend vliegen afvangen over de ruggen van moslims.

Moeten we Arun Gandhi niet vragen zijn werkterrein in de VS een paar jaar te verleggen naar Nederland?

Deze column werd gepubliceerd in het julinummer 2009 van Vredesmagazine.

Advertisements