12 november 2009

Ik ben erg blij met dit Handvest voor Compassie, dat nu wereldwijd wordt gelanceerd. Het is een initiatief van de bekende schrijfster Karen Armstrong. Zelf spreek ik liever van mededogen. Compassion vertaal ik overigens niet als medelijden, vanwege de neerbuigende, bevoogdende of verstikkende connotatie. In een recente publicatie onder de titel ‘De kracht van Moed, Mildheid en Mededogen’ omschreef ik mededogen niet als ‘praten over’, maar als ‘liefdevol gadeslaan en als een ‘meevoelend en begripvol luisteren’.

Mededogen is effectieve energie. Een term die ik bewust gebruik sinds we door de kwantumfysica weten dat alles energie is en wij mensen mede daardoor ons meer kosmisch verbonden (kunnen) voelen. Mededogen is effectieve energie omdat die uit ons hart stroomt, tenminste als we ons vrijmaken van oordelen jegens de ander, deze willen begrijpen en we tevens van onszelf houden. Zelfliefde is geen egoïsme. Nee, het is het hebben van een gevoel van eigenwaarde en het verbonden-zijn met het innerlijke vuur. Zonder zelfliefde geven we de ander niet – zelfs nauwelijks een complimentje.

Onze meelevende aanwezigheid of een zachte aanraking helpen mensen al te ervaren dat ze niet alleen staan. Vaak hebben ze je niet nodig om iets op te lossen. Ze willen alleen worden gehoord, zodat ze contact kunnen maken met hun eigen innerlijke wijsheid. Zelf behoeven we ook mededogen. Vandaar het belang van de van Confucius afkomstige en ook door Christus (of de schrijver Matteüs) iets negatiever verwoorde Gulden Regel van ‘te handelen naar hoe ik zelf benaderd wil worden’.

Dat vereist volgens Armstrong – die mededogen ziet als liefde, de lakmoesproef voor ware spiritualiteit en als de wezenskern in alle religies inclusief de islam – een dag aan dag in ons eigen hart kijken en nagaan wat pijn doet en dan steeds weigeren anderen eenzelfde pijn toe te brengen. Er lijkt in deze in de samenleving een nieuwe geest op te komen. Zelfs Jürgen Habermas schrijft nu in zijn bundel Geloven en Weten: “Religie is een bron van altruïsme en vredelievendheid, wat we in een seculiere staat actief moeten waarderen.” Mededogen is overigens ook een wezenskern van het humanisme en van de inzet voor vrede. Mededogen doet (agressie bevorderende) angst overstijgen en is daardoor bij conflicten ontwapenend, net als liefde.

Ten slotte het door het Deugdenproject Nederland verwoorde ‘Mededogen in de praktijk’:

Ik oordeel niet. Ik heb mededogen met mijzelf.
Ik merk het als iemand gekwetst is of
een vriend nodig heeft.
Ik leef mee met de pijn van de ander.
Ik neem de tijd om iemand die hulp nodig
heeft aandacht te geven. Ik laat zien dat ik om
een ander geef door goed te luisteren.

Ik ben dankbaar voor de gave mededogen.

Uitgesproken tijdens de lancering van het Compassiehandvest in de Raadszaal te Leiden, waarbij de Gemeente Leiden tevens het Handvest ondertekende.