7 november 2009

‘Het werkelijk waardevolle is intuïtie (…)
De intuïtieve geest is een godsgeschenk en het
rationele verstand een dienaar. We hebben een
maatschappij geschapen die de dienaar
vereert en het geschenk is vergeten’.
Einstein

Carl Gustav Jung onderscheidt vier functies of psychische zintuigen waarmee de mens wat tot hem komt, ervaart en verwerkt, namelijk de gewaarwording, het denken, het voelen (niet te verwarren met emotie) en de intuïtie. Het eerste zou ons vertellen ‘dat iets bestaat’, het tweede ‘wat het is’, het derde ‘of het al dan niet aangenaam is’ en intuïtie ‘waar het vandaan komt en waarheen het gaat’. Denken, voelen en oordelen zijn vrij rationeel, althans in het besluit dat eruit voortvloeit. Gewaarwording en intuïtie zijn meer irrationeel, oordelen niet maar nemen waar. Als je een ingeving krijgt, neem je die waar. Idem als je een huis of mooie vrouw gewaar wordt. De gewaarwording neemt echter uiterlijk waar wat er is, terwijl de intuïtie innerlijk waarneemt en daarbij gericht is op de zin der dingen en op de onderlinge samenhang.

Alle vier functies zijn van belang, hoe meer geïntegreerd des te beter, ook al zien we dat mensen nogal eens eenzijdig 1) een denktype, 2) een gevoelstype, 3) een gewaarwordingstype of 4) een intuïtief type zijn. Het intuïtieve type moet niet vergeten te ‘aarden’ of zijn/haar intuïtie te verbinden met gezond verstand, maar heeft in elk geval als meerwaarde dat het meestal inziet dat er in ons leven sprake is van een innerlijke leiding. En dat het dus van belang is in het dagelijks leven je innerlijke stem te volgen of je daimon of genius, zoals Socrates respectievelijk de Romeinen het noemden. Het christendom, dat het leerstellige en de mystiek te veel ontkende, gaf het woord daimon al gauw een negatieve inhoud in de richting van de ‘demon’, die verleidt in plaats van inspireert. Maar Socrates zag intuïtie juist als een ‘hemelse influistering’ en daimon als een wijsheid en creativiteit brengend goddelijk wezen.

Volgens Elizabeth Gilbert, auteur van de bestseller Eten, bidden, beminnen, heeft de westerse mens in de tijd van Renaissance de vergissing gemaakt die daimon of genius weg te drukken en knappe koppen tot genie te verklaren, los van hun intuïtie. Afgezien daarvan en ook van de vraag of daimon, genius of intuïtie zich wel laat wegdrukken, blijft het intrigeren wat intuïtie precies is en doet. Levert intuïtie je resultaten op die je met verstand en logica nooit kunt bereiken? Bezitten we vanuit de ziel een ‘ervaringsschat aan levenskunst en wijsheid, die oneindig verheven is boven het verstand’, zoals Eugen Drewerman zegt?

Zo ja, waar komt het dan vandaan? Zit het in de rechterhersenhelft of, als deze slechts een doorgeefluik is, komt het uit zoiets als het ‘collectief onderbewuste’, volgens Jung de schatkamer van het erfgoed van de ziel van heel de mensheid met oerbeelden en archetypen? Oerbeelden die zowel in de mens afzonderlijk als in het mensdom als geheel leven, al kunnen ze qua naam en vorm verschillen. Dat zijn nogal diepe vragen, zeker als je het ‘collectieve onbewuste’ gelijk stelt met de geestelijke wereld.

Voordat ik daarop nader inga, eerst nog iets over de intenties van intuïtie. Intuïtie is gericht op 1) overleven (innerlijk waarschuwen voor onraad), 2) creativiteit (bij het schilderen/schrijven, dan wel dat je ineens weet welk boek of collega je moet raadplegen als je ergens mee zit) en 3) inspiratie (als je in verwarring of moeilijkheden plotseling weet wat te doen). Frans Erwich, die in zijn boek Het paradigma voorbij (2009) naast ons persoonlijke ‘waakbewustzijn’ en het door Freud beschreven ‘onderbewustzijn’ ook een ‘bovenbewustzijn’ ziet met gaven als genialiteit en hoge morele waarden, onderscheidt creatieve intuïtie en hogere intuïtie. De eerste zou gericht zijn op onze materiële wereld en de tweede op ons bovenbewustzijn, althans op mystici en anderen die weten door te dringen tot hun hogere zelf, hun diepste kern.

Inzake die creatieve intuïtie denk ik ook aan het ‘innerlijk weten’. Dat is een kwaliteit die alle mensen lijken te hebben en die denken en kennis te boven gaat. Het is inzicht en is gericht op groei/ontwikkeling en veredeling van mens en wereld. Mensen die in contact zijn met hun innerlijk weten, staan positief in het leven en durven risico’s te nemen. Ontdekkers van iets nieuws zijn zeker onder te brengen bij deze categorie. Via stilte en meditatie kan men putten uit dit weten en dan creativiteit ontwikkelen. In het klein meen ik dit weleens te hebben ontdekt bij mezelf, bijvoorbeeld bij het schrijven. Dat het eerst niet lukte en dan ineens wel, ook na een nacht slapen of dat ik het zelf niet schreef. Opmerkelijk is dat ontdekkingen of andere creatieve dingen soms op veel plekken op aarde tegelijkertijd plaatsvinden, zonder dat er contact was.

De aan Harvard geschoolde schrijver en filosoof Gary Zukav spreekt bij intuïtie van ‘de aanwezigheid van het goddelijke’. Moeten we bij intuïtie in plaats van het ‘zesde zintuig’ dan spreken van een goddelijk zintuig, zonder dat we dat willen of beseffen? Het medium Char, die een goed boek over innerlijke wijsheid schreef en intuïtie de kans noemt ‘toegang te krijgen tot onze innerlijke wijsheid’, vergelijkt intuïtie met een telefoon. Een telefoon met aan de ene kant van de lijn wij en aan de andere kant van de lijn het universum dat ons subtiele ‘energiesignalen’ stuurt. Signalen, niet alleen om je problemen beter te kunnen oplossen en je te helpen bij je levensreis, maar ook om innerlijk te groeien. Het lijkt zinnig om de telefoon op te nemen als het universum belt. Denk je dat het leven louter om materie gaat, dat je vijf lichamelijke zintuigen volledig voldoen, dan ben je geneigd de telefoon te laten rinkelen, meestal tot je eigen schade.

Bij ons mensen wedijveren twee referentiekaders, namelijk het denken en de intuïtie. Het eerste is het gewone persoonlijke referentiekader, waarmee je besluiten neemt. Dit is vooral naar buiten gericht. De intuïtie is een diepere referentie en meer van binnenuit werkzaam. Het is van belang dat ze niet in conflict zijn, maar elkaar aanvullen. Het probleem is dat het denken vaak erbovenop zit om de intuïtie de mond te snoeren. We zijn dan niet in wat de Britten noemen our right mind. We doen dat dan zelf, terwijl het juist van belang is dat ons denken en handelen in het verlengde liggen van onze intuïtie.

Char schreef genoemd boek mede om ons te helpen bij het ontwikkelen van onze intuïtie. Maar het kan tevens zijn dat vastgeroeste, van derden of door conditionering meegekregen dan wel opgelopen‘overtuigingen’ of trauma’s uit het verleden de toegang tot de intuïtie verhinderen, althans de bewustwording daarvan. Ook traditionele religies kunnen daarbij een negatieve rol spelen. Denken we maar aan het gepredikte zonde- en schuldbesef dat de mens klein houdt en vaak in een slachtofferrol doet schieten. Eric Schneider zegt expliciet: “Schuld blokkeert heel je intuïtie.” Dit omdat schuldgevoelens ons dwingen in het verleden en in het ego te gaan zitten. Heeft de traditionele religie dan onbedoeld in twee opzichten een antispiritueel beleid gevoerd? Eerst door ons de daimon van Socrates af te pakken (hoewel er wel het concept van het christelijk geweten voor in de plaats kwam bij het overtreden van de ‘geboden’) en in de tweede plaats indirect door via het klein houden van de mens diens intuïtie te blokkeren? Ik denk het. Helaas.

En dat terwijl ‘je intuïtie deel is van je incarnatie’, aldus Gary Zukav. Dus iets wat je meekreeg bij je geboorte om je te helpen op je levensreis op aarde. Je kreeg het mee vanuit de spirituele wereld, van God of het bewustzijn. Intuïtie maakt dus duidelijk dat je niet alleen bent als mens, dat je het niet alleen hoeft te doen of dat je hersenen een doorgeefluik zijn. Intuïtie is een waarneming die uitstijgt boven je 5 zintuigen en die je er van bewust maakt, dat er sprake is van een liefhebbende leiding. En ook dat je een ziel en een hogere zelf hebt en dat het handig is die te (her)ontdekken. Intuïtie is kortom een soort stem of voelen, in elk geval een signaal vanuit de niet-fysieke wereld. Reden waarom ik spreek van intuïtie als kanaal voor innerlijke leiding vanuit het bewustzijn. Een kanaal, waarvan het zinnig lijkt om gebruik van te maken.

Deze lezing is geschreven voor en op verzoek van de Gespreksgroep in Den Haag, 7 november 2009.

Advertisements