26 februari 2012

Het gaat wat minder goed met het anders niet al te nederige Westen. Vooral Europa zit in een dip. Voor het eerst zitten we als werelddeel in een crisis, terwijl daarvan geen sprake is in arme en opkomende landen in de derde wereld, landen die voorheen steeds door onze economische malaise werden meegesleurd. Onlangs was ik kort op bezoek in Turkije voor een journalistieke ‘fact-findingmissie’ en ontdekte ik dat in dat land ineens in groten getale Grieken arriveren op zoek naar werk. Beetje de omgekeerde wereld dus. Het Westen lijkt economisch zijn overheersende positie kwijt. Op zich is dat niet erg. Misschien is het wel goed voor ons, dat we economisch een toontje lager zingen in de wereld en nu bij Brazilië, China en India moeten aankloppen opdat deze landen geld storten in het Europese noodfonds voor de euro en dat het IMF nu reserves aanspreekt die eigenlijk bedoeld zijn voor arme landen. Een beetje minder arrogantie maakt ons alleen maar sympathieker in de ogen van derden.

Geloofwaardigheid
Erger is dat onze geloofwaardigheid ernstig is aangetast. De kredietcrisis is immers geen natuurramp, nee we hebben die zelf geschapen. In de woorden van Martin Wolf, commentator van de Financial Times, ontstond die “met name door roekeloze banken, falende toezichthouders en kortzichtige politici”. Het noopt in elk geval tot zelfreflectie over ons financieel-economisch systeem, inclusief ons politiek opereren en een hervorming daarvan, vooral inzake de machtsdimensie in dit alles, niet te vergeten de controle op de macht. De EU zet nu alles op alles om de euro te redden, maar de politieke gevolgen van de crisis zullen er hoe dan ook – in Nederland des te meer gezien de coalitie die nu aan het bewind is – niet om liegen. Dit omdat kiezers de schuld voor de teruggang in hun welvaart geneigd zijn te projecteren (zondebokmechanisme) op de huidige Europese politieke elite, wat zich mogelijk zal uiten in nog meer populisme dan er nu al is.

Progressieve partijen
Voor progressieve partijen betekent dit een extra uitdaging in hun kracht te gaan staan. Jammer dat dat bij partijen als PvdA en GroenLinks helaas een beetje te wensen over laat – hopelijk tijdelijk. Bij de laatste is dat mede door de leiderschapswisseling van vorig jaar, hoewel Jolande op het congres van 11 februari een goede, of redelijke goede politieke rede hield.

Waar GroenLinks echter vooral onder lijdt, is het in 2010 niet goed doordachte besluit om steun te geven aan de Amerikaanse militaire bezetting van en oorlog in Afghanistan, bovendien net als die in Irak een mislukte oorlog. Mariko Peters sprak in het Kamerdebat over een gewone fragiele staat die we bij wijze van spreken een soort ontwikkelingshulp en een rechtsstaat moeten brengen. Dat klinkt mooi, maar het is onzin. Toen president Bush in 2003 premier Balkenende belde over de Brits-Amerikaanse invasie in Irak en hem om politieke steun vroeg, gaf de laatste dat namens zijn kabinet. We weten nog welk staartje dit later had voor premier Balkenende. Een speciale commissie werd ingesteld en Balkenende kreeg scherpe kritiek, ook van fractievoorzitter Femke Halsema.

Medeverantwoordelijk
Het leidde indirect tot zijn vervroegd aftreden, ook omdat de PvdA doorkreeg dat in wezen Uruzgan van het zelfde laken een pak was, namelijk het op schoot zitten bij onze grote Atlantische broer via het meedoen aan een westerse oorlog in een arm land volgens de Pentagoncriteria van 1) bombarderen en coalities sluiten met tegenstanders van het regime dat je weg wilt hebben; 2) het land militair bezetten; 3) er een ander regime installeren; 4) NAVO-bondgenoten onder druk zetten mee te helpen; en 5) westerse structuren proberen op te leggen in korte tijd, zonder rekening houden met de traditionele – of in het geval van Afghanistan: tribale – structuren, elk met een eigen rechts- en veiligheidssysteem. Afghanistan is niet een normale fragiele staat, nee er is daar sprake van een haat opwekkende bezetter en een oorlog die je mede verantwoordelijk maakt als je eraan steun verleent, in welke vorm ook.

Niet doordacht
Polemologisch gezegd, het maakt je partij in het conflict, partij in de oorlog, partij in de militaire invasie en bezetting. Het was daarom dat Balkenende het in 2010 zwaar te verduren kreeg vanwege de politieke steun die hij in 2003 gaf aan de invasie in Irak. Alles wijst erop dat de fractie en vooral Mariko Peters, vanuit een mengvorm van machts- en ideëel denken, als het ware in een impuls gekozen heeft voor ‘Kunduz’, zonder aan de belangrijke politiek-strategische dimensie daarvan te hebben gedacht. Sprak ik inzake de economische crisis over “kortzichtige politici”, hier is sprake van een niet-begrijpen dat een zogeheten civiele missie in deze context een polemologische doodzonde is, namelijk partijkiezen in een oorlog. Het kabinet en dus ook GroenLinks verleent daarmee politieke steun aan een oorlog en aan een bezetting. Met die missie ligt genoemd besluit op het principiële terrein van oorlog en vrede, waarbij ‘Kunduz’ uitdrukkelijk geen vredes-, maar een impliciete oorlogsmissie is. Dat is waarom de achterban van GroenLinks het niet begrijpt en er vorig jaar honderden leden wegliepen. Het is waarom deze missie de fractie zal blijven achtervolgen. Zeker nu de recente Koranverbrandingen in Baghram aanleiding zijn tot massale protesten tegen de westerse of Amerikaanse bezetting op zich, protesten die onze rechtvaardigingen om daar te zijn ontmaskeren.

Onder druk van de vele moties is nu besloten de missie niet uit te breiden. Dat is politieke winst. Het geeft aan dat de fractie er minder in gelooft. Oud-Europarlementariër Joost Lagendijk zag dat blijkens een radio-interview goed, reden waarom hij adviseerde er maar helemaal mee te stoppen. Dat nu durfde noch de fractie noch het congres aan, beide om ‘gezichtsverlies’ te voorkomen, ook al zouden ze graag van deze voor het imago van de partij schadelijke zaak verlost zijn. Het uitstellen tot bijvoorbeeld vlak voor de volgende verkiezingen zal helaas nog veel schadelijker zijn. Het is een etterende zweer aan het worden, en hoe eerder je die doorprikt, ook al geeft het even pijn, des te beter. Afghanistan is bovendien een aflopende zaak, al was het maar alleen om de handen vrij te krijgen voor een andere dreigende oorlog, namelijk die van Israël met Iran. Ik wens de fractie veel wijsheid toe in de komende maanden.

Dit artikel verscheen tevens in magazine De Linker Wang van maart 2012 en op De Helling.