22 september 2013JSF

Het kabinet wil de JSF voor Nederland. En president Obama overwoog korte tijd een militaire alleingang tegen Syrië, als vergelding voor het gebruik van gifgas in de Syrische burgeroorlog. Het laatste lijkt nu te zijn afgewend door een overeenkomst tussen Rusland en de VS over het opruimen van de Syrische chemische wapens. De keuze van Nederland voor de JSF stemt me echter minder gelukkig. De JSF is een aanvalswapen, dat juist gemakkelijk een rol kan spelen in een militaire interventie van het Westen zonder mandaat van de internationale rechtsorde, zoals in 2003 het geval was met de invasie in Irak.

Jan Gruiters (Pax Christi) betoogde in Trouw (19 september) terecht dat met dit ‘overbodige’ vliegtuig tegelijk wordt gekozen voor handhaving van de kernwapentaak inclusief de Amerikaanse B61-bommen in Volkel. De laatste kunnen immers alleen door de JSF en niet door de Eurofighter, waarvoor Duitsland koos, worden afgeworpen. Waarom anders dan Duitsland toch dat slaafse aanleunen van ons tegen de VS, het land dat nogal eens genoemde eenzijdige interventies pleegt, al of niet onder humanitaire vlag? En dat terwijl humanitaire vredesoperaties bovendien niet echt een gevechtsvliegtuig als de JSF vereisen, maar ofwel een geweldloze vredesmacht (Shanti Sena in termen van Gandhi), VN-blauwhelmen of grondtroepen met een VN-mandaat, die dan bij voorkeur niet uit het Westen komen, maar bijvoorbeeld uit het betreffende continent. Het humanitaire argument van minister Frans Timmermans voor de JSF snijdt dan ook geen hout.

Het argument van Obama voor slechts een kleine strafactie tegen Syrië trouwens evenmin. Door als vergelding voor gifgasgebruik onder meer een vliegveld te bombarderen, breng je niet de democratie dichterbij, maar kies je impliciet partij voor een van de conflictpartijen in de oorlog – in dit geval ook voor de steeds sterker wordende Al Qaidaopstandelingen.

Om vrede te bereiken, is partijkiezen in een conflict een doodzonde. Het gooit olie op het vuur en het conflict laait op. Ermee dreigen was, zo meent Obama, functioneel, dit gezien de genoemde overeenkomst met Rusland over de chemische wapens. Ik kan dat nog begrijpen, maar als hij het werkelijk in praktijk had gebracht (of het onverhoopt nog in een later stadium alsnog doet), was het middel erger geweest dan de kwaal.

In wezen geldt dat gezien genoemde bezwaren ook voor de aanschaf van de JSF door Nederland. Inzake Syrië is er overigens nog een lange weg te gaan voordat die chemische wapens ontmanteld zijn, terwijl bovendien biologische en ‘normale’ wapens buiten schot blijven. Dat gebruik van gifgas is zeer ernstig, maar prioriteit heeft en had het ook al in Genève moeten hebben om de conflictpartijen rond de tafel te krijgen, zeker nu het vechten in de zin van ‘winnen’ geen echt perspectief biedt. Positief is wel dat nu de Amerikaanse militaire strafactie lijkt afgewend, er sprake is van een voorzichtige toenadering tussen VS en Iran, een land dat geen geringe rol speelt in de sektarische burgeroorlog in Syrië met een sterk regionale uitstraling.

Dit stuk verscheen eerder als column op joop.nl, konfrontatrie.nl en in magazine De Linker Wang van oktober 2013.