November 2014

Het is al enige tijd terug, maar de IS-onthoofdingen in het kader van de godsdienstoorlog tussen sjiieten en soennieten, waarvan de laatsten uit wrok over ‘2003’ tevens vechten met de VS, raakten ons diep. Dat Franse koningen naast ophangen ooit ook mensen via de guillotine onthoofdden, is in ons geheugen weggezakt. Ook dat opstandige jongeren van de Franse Revolutie, hun ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’-leuzen ten spijt, al gauw hetzelfde deden. En weggedrongen is ook, dat dit in semi-‘bondgenoot’ Saoedië Arabië nog steeds gebruik is. (Dit jaar werden daar nog 59 mensen onthoofd voor triviale zaken als ‘hekserij’, magie en overspel). We vergaten tevens, dat Wederdoper en theocraat Jan van Leiden in Munster alle boeken behalve de bijbel verbood en vrouwen tot polygamie dwong. Idem dat tijdens de bloedige oorlog tussen katholieken en protestanten in Duitsland (1618-1648) 6 miljoen Duitsers om het leven kwamen. De ‘kinder-kruistocht’ in 1202 van 30.000 jongeren, met het doel de stad Jeruzalem voor Christus te heroveren op de islam, kwam ook even op m’n netvlies, toen ik zo’n 150 ‘jihadisten’ uit NL vol (vreemd) idealisme zag vertrekken om, in het kader van de verlate (en tot nu helaas weinig succesvolle) Arabische Lente – let wel ruim drie eeuwen na 1795 -, delen van het M.O. van heersers te ‘bevrijden’.

Laten we de ‘dreiging’ van hen s.v.p. ‘niet overschatten’ zegt Job Cohen terecht in Trouw van 1-11, ons voor houdend ‘het hoofd koel te houden’. Onze emotie over de stichting anno 2014 van een ‘kalifaat’, ook al hadden vroegere kalifaten vaak een hoge cultuur, bijv. in Z.-Spanje, is op zich terecht. Eveneens die over de wrede methoden van IS en over hun verjagen van Yehizi’s, die nu gelukkig redelijk veilig lijken, zoals ook de IS-opmars in de Koerdische stad Kobani nu tot stand is gekomen. Maar emotie over onthoofding, martelingen van gegijzelden en executies na een verovering van een stukje gebied is internationaal-rechterlijk geen basis voor partijkiezen in een burgeroorlog . Dat is evenmin het geval door de wrede oorlogsmisdaden van de zijde der sjiieten, – van wie onlangs milities met steun v.d. Irakse regering de soennitische stad Jurf al-Sakhar met de grond gelijk maakten – of door de in Nieuwsuur 24-10 onthulde oorlogsmisdaden aan Koerdische kant.

Toch is partijkiezen wat de VS en ook NL nu doen, nl onder het mom van bestrijding van ‘terrorisme’, – wat het daarmee juist provoceert en (extra) oproept -, zonder na te denken over het eindspel en zonder volken-rechterlijk mandaat in een godsdienstoorlog springen. Anders gezegd springen in een oorlog als nasleep van de grootscheepse inval van Bush en Blair in Irak (2003). Dat was toen onrechtmatig en is ‘t ook nu weer: het Westen is immers niet de politieman van de wereld. Is een nieuw kolonialisme aan het opkomen, onder het mom van humaniteit of preventie? Ook als het door de VS in elkaar gezette en in wezen sjiitische ‘regime’ in Irak, – dus partij in de burgeroorlog, evenals haar milities -, om interventie vraagt, is dit onrechtmatig. In zo’n regio met lichte wapens aanwezig zijn, kan alleen via VN- ‘peace-keeping’ , dus na een door partijen overeengekomen bestand of voorlopige vrede.

We hebben in het M.O. zo huisgehouden ‘en er zo’n sfeer van dynamiet achterge-aten, dat dit als een boemerang op ons terugslaat en het moeilijk is om nu weer de wapens op te nemen’, zegt de Britse schrijfster Pat Barber terecht in Trouw 12-11. Ja, misschien is het een idee dat Nederland zich bij nader inzien terug trekt uit de anti-IS coalitie, nu tevens blijkt, dat het IS- offensief en ook hun retoriek op een lager pitje zijn komen te staan. En omdat het een zaak is van de eigen regio, waar Irakse troepen nu zelfs de oliestad Baiji hebben heroverd dd 14-11. Extreme groepen kunnen, na een zekere indamming, trouwens vanuit het Westen beter meer aan zichzelf worden overgelaten, omdat de historie leert dat ze zo eerder aan hun eigen fanatisme ten onder gaan. Bijvoorbeeld door interne ruzie. Aandacht voedt. ‘Krijgen alarmisten te veel aandacht?’, vraagt Trouw-columnist Hans Goslinga terecht. ‘Waar zijn we bang voor?’, zegt Robbert van Lanschot, net terug uit Kobani, even terecht (NRC 31-10): de stad zal ‘echt niet vallen, noch Bagdad’

Achteraf spijt
President Obama heeft mijn sympathie, maar dat hij zijn belofte inzake sluiting Guentano Bay niet nakwam, is te betreuren. Ook dat hij nu toch weer partij-kiezend oorlog gaat voeren in Irak. En daarmee, zij het gelukkig zonder ‘boots on the ground’, weer de politieman van de wereld speelt. Het laatste overigens tijdelijk samen met het sjiitische Iran, dat blijkens een goede verhaal over generaal Suleimani van de Quds Brigade door Remco Anderson, nu ‘een hoofdrol speelt in Irak tegen IS’ (Volkskrant 12-11).Van emotie-besluiten zullen ook wij als Nederland hoe dan ook spijt krijgen, zoals achteraf velen in de media, ook ik, waarschuwden voor het formeel meedoen aan de invasie in Irak in 2003 en enkele jaren later – Balkenende kwam er door in grote moeilijkheden – gelijk kregen. Spijt krijgen? Ja, omdat het een gewone zij het felle burgeroorlog is en niemand de dynamiek van geweld, ook dat van westerse zijde, inclusief de lange-termijn gevolgen, kan overzien. Dit los van het feit dat luchtbombardementen tevens burgerslachtoffers maken, en gedropte wapens op de ‘verkeerde plek’ terecht kunnen komen, zoals in beide gevallen al bleek. Over het algemeen leert de ervaring, dat partijen juist fanatieker gaan vechten, als een derde factor van buiten af, al of niet uit geopolitieke overwegingen, militair intervenieert. In elk geval tonen onderzoeken aan dat burgeroorlogen dan langer gaan duren. Idem dat de militaire interventie averechts werkt, dus de zaak juist chaotischer maakt zoals in Libië, waar na 2011 milities nu elkaar de tent uit vechten. Dat milities van het ‘regiem’ in Irak nu even wreed te keer gaan tegen IS, als deze tegen hen, zei ik al

Niet te verslaan met geweld. Praten uiteindelijk de enige oplossing
Terug naar de ‘jihadisten’. Ook al lijken zij (nog) niet voor rede vatbaar en zijn hun wandaden ernstig, we vergeten, dat ze niet met geweld te verslaan zijn. Ze graven zich momenteel in tegen de bombardementen, die hen daardoor ‘nauwelijks hebben verzwakt ‘ (NRC 11-11). Hoe dan ook, ‘praten met hen is (uiteindelijk) de enige oplossing’, zegt Jonathan Powell, de Britse onderhandelaar met de IRA, terecht in ‘360 Magazine.’

Genoemd ‘jihadisme’ van soms nog niet in balans zijnde jongeren – hen vooraf paspoorten afnemen werkt niet, bleek in Canada – is evenmin reden islamieten generaliserend te veroordelen. Elke religie heeft, – soms ook te wijten aan het misverstaan van ‘heilige’ geschriften -, zowel een positieve als een negatieve kant. Vooral bij het monotheïsme komt het ‘doden in naam van God’ helaas voor. Bij het christendom begon dat in de vierde eeuw met het doden van Priscillianus, omdat deze afweek van het kerkelijke dogma van de ‘Drie-eenheid’. Maar elke religie heeft gelukkig tevens een proces van interne civilisatie. Dat de ene religie daarin verder is dan de ander, hangt af van diverse (historische) factoren; is dus geen reden voor westerse of christelijke hovaardij.

Dit mini-essay verscheen eerder op thepostonline.nl, joop.nl en zamanvandaag.nl