Cultuuromslag naar meer innerlijkheid en bewustzijn?Bezemer
Filosofisch café Leiden, met Katrijne bezemer

Realiseer je dat je niet buiten jezelf hoeft te zoeken naar wijsheid, kennis, het is allemaal in je, wachtend om naar buiten gebracht te worden’ – Eileen Caddy

Jullie erg hartelijk welkom vandaag op dit FCL, ook wel Zinweb Cafe Leiden. Speciaal welkom aan Katrijne Bezemer onze inleidster, die ik hierna nog verder intro-duceer. In m’n vorige Openingscolumn stond ik behalve bij Paradoxen in het Leven, wat sommigen aansprak, begreep ik uit reacties, stil bij 1) ons nog steeds goedlopend café, 2) de helikoptervlucht van Maarten ‘t Hart, 3) de Geluks-Route en 4) het helaas hernieuwd westers militaire ingrijpen in Irak. Nu houd ik het in deze decembermaand bij de cultuuromslag, die voorzichtig gaande lijkt naar: a) een grotere focus op ons als individu, b) idem meer focus op onze innerlijke dimensie, ook wel bewustzijn, of de ‘weg naar binnen’ genoemd, c) idem meer focus op zelfkennis, innerlijk weten en zelfheling, d) een verandering van met het vingertje van ‘bovenaf’ goed te ‘moeten’ doen naar een liefdevol handelen ‘van binnenuit’, dus vanuit mystiek of spiritualiteit.

Perceptie?
Voordat ik daar nog ietsje verder op inga, de mededeling, dat Mayianne Voets uit Den Haag, die hier eind vorig jaar sprak over mindfulness, me verzocht haar nieuwe workshops onder jullie aandacht te brengen. Voorts dat 2 uitgeverijen nl. Lemniscaat en Boom het magazine ‘Vrienden van de Filosofie’ uitgeven en me belden of ik een aantal daarvan wilde uitdelen en jullie wil laten weten dat ze via www.vriendenvandefilosofie.nl op te vragen zijn. Behalve veel boekaankondigingen – ik zag o.m. nieuw boek van Gerard Visser over Kunst en Religie als ‘beleving en gelatenheid’ – staan er ook interessante artikelen in. Zoals een interview met de Duitse filosoof Markus Gabriel, die gewoon zegt dat ‘De wereld niet bestaat’ en dat in een boek onderbouwt. Als iemand een oordeel of een visie spuit, zeg ik wel:’ Dat is belangwekkend, ik zal er over nadenken, maar het is niettemin jouw perceptie’. Na het modernisme van de grote verhalen zoals marxisme, nazisme en dogmatische religie, zouden we volgens Gabriel nu in het deconstructivisme en postmodernisme zitten, die stellen dat we de wereld eigenlijk niet kunnen kennen, maar dat alles is zoals het ons voorkomt te zijn. Niet dat wij dit meteen moeten onderschrijven, ook omdat het leidt tot de visie, dat er geen oordeel is of dat al onze overtuigingen onwaar zijn of dat we vastzitten aan illusies, iets zoals het boeddhistische begrip maya, de illusie van materie en begeerte.

Maar het is wel goed om er kennis van te nemen, zeker nu Gabriel met een oplossing komt dat er meerdere waarheden zijn, dus afhankelijk vanuit welke hoek je het bekijkt.

Macro-evolutie via ‘vergankelijkheid’ en ‘voortzetting’
Interessanter vind ik overigens, wat ik in een interview met een landelijke journalist over de geestelijke evolutie van de mens meende te moeten zeggen. Dit mede omdat hij mij vroeg om reactie op de leegloop der kerken, tegelijk met de opkomst van de postmoderne spiritualiteit, waarvan de beroemde Marianne Williamson zegt dat die als een ‘renaissance over de wereld raast, sommigen het belachelijk maken, anderen het omarmen en niemand het tot stilstand kan brengen’. En dat terwijl de kerken en het christendom volgens de theoloog Harry Kuitert ‘ziek’ zijn, of liever in m’n eigen woorden (zij) ‘in een identiteitscrisis verkeren’. Ideologisch weten ze niet meer pre-cies wie ze zijn, zich afvragend of hun leerstellingen niet sleets geworden zijn, waar-door de moderne religieuze mens zich niet meer (in hun ideologisch denken) herkent.

Als je dat vanuit de macro-evolutie van de mens bekijkt, grijp ik allereerst terug naar een gastcollege, dat ik een paar jaar terug gaf op de Erasmus-universiteit op verzoek van prof. Wim Couwenberg over het thema ‘Postmortaal perspectief’. Het was een lang college. Misschien moet ik het hier – kan dan ook een half uur film van me over ‘demonenuitdrijving in naam van Boeddha’ op Sri Lanka afspelen – eens herhalen. Omdat het ging over eventueel leven na de dood, inclusief reïncarnatie, iets wat ook filosofen in verborgen uurtjes wel eens bezig houdt. Normaal behoren studenten geen oordeel te geven, dit was hoe dan ook het enige college waarvoor ik applaus kreeg. Had er kennelijk meer dan extra m’n best voor gedaan. Een onderdeel was stilstaan bij het ‘panta rei’ of ‘go with the flow’ en het belang mee te gaan met de stroom van het leven. Ik zie alles (denk aan onze cellen, die dagelijks afsterven en opnieuw vorm krijgen) dan ook als zowel ‘vergankelijk’ als ‘voortzetting’, waarbij de voortzetting dan vaak qua vorm heel anders wordt. Dit betekent, dat zoals de ‘grote verhalen’, inclusief de traditionele religies in hun tijd best nuttige functies voor de mens hadden, maar in de cyclus van ‘opgaan, blinken en verzinken’ thans, ik zeg het voorzichtig – voor de ene ook eerder dan de ander – hun tijd lijken te hebben gehad in de evolutie van de mens. Maar dat ze in het zijn van ‘voortzetting in de vergankelijkheid’ niettemin best kunnen blijven voortbestaan maar dan in een heel andere vorm.

Losser, lichter en kleiner qua vorm; en de mens wordt meer vrij
Mogelijk de vorm van kleinere en lossere (huiskamer) bijeenkomsten met lichte rituelen, zij het zonder dogma’s. Ik weet dat niet, maar signaleer wel op grond van de oudste overleveringen een vijftal macro evoluties nadat de mens ontstond, nl.1) nog leven in verbondenheid met de Geestelijke Wereld en onder sterke begeleiding van engelen, 2) die van een meer ‘aardse mensheid’, maar toch nog weinig vrij, zeker als individu, ja sterk groepsgericht en die daarom gepaard ging met de noodzakelijke geestelijke inwijding via de mysterie- of initiatiescholen, – in m’n eerste onderzoek onder de Tswana in Afrika zag ik daarvan nog een overblijfsel o.l.v. sjamanen en 3) de grote religies. De laatste hebben naar binnen goede kanten, maar door hun waarheidsclaims waren ze naar buiten helaas vaak ook oorlog-bevorderend, dit in de periode dat het groepsdenken en dus ook de groepsziel nog vrij dominant was. En vooral dat ze, hoe sympathiek ook in het begin, louter nog verwezen naar een weg buiten ons. En vandaag lijkt 4) de fase aangebroken van de vrij-wording van de mens via het gaan van de innerlijke weg en het individueel beleven van het goddelijke.

‘Jij bent in wezen de hele mensheid’ (kwantumfysicus David Bohm)
We lijken in deze fase met de focus op het individu en zijn transformatie paradoxaal genoeg meer EEN te worden door het dualiteitsbewustzijn (het te veel blijven hangen in tegenstellingen als goed versus kwaad, licht donker en vrouwelijk mannelijk etc) te ontstijgen. We lijken vandaag naar meer eenheidsbewustzijn te gaan, d.w.z. het een ons voelen met of ons een deel voelen van het Geheel en daarmee echt mens te worden, d.w.z. authentiek individu en tegelijk als ziel een kosmisch eenheidswezen. Ja en zo meer en meer ook zelfs bovennatuurlijke gaven te (her)krijgen als innerlijk weten, witte magie en (zelf)heling. Het is goed ons te realiseren dat er voorzichtig sprake is van zo’n overgang van ‘het wijzen van een weg buiten ons’ richting vandaag meer het wijzen van ‘een weg naar binnen’, (zoals mogelijk de Jezusgestalte ook al deed; dat horen we straks wellicht). Een verwijzen ‘naar de innerlijke reis’ om zo in verbinding te treden met de ‘God within’ of de goddelijke kern in ons. Verwijzen ‘naar buiten’ impliceert, dat je ‘droomt’, zegt Carl Jung. Maar als je ‘naar binnen kijkt, dus in je hart, word je wakker’, zo voegt hij toe. Augustinus zei ook al: ‘In het binnenste van de mens huist de waarheid’. En wat de focus op het individu betreft, steeds meer mensen beseffen dat de vernieuwing van de samenleving bij hem of haar moet beginnen in de geest van wat de kwantumfysicus en filosoof David Bohm zegt: ‘Jij bent in wezen de hele mensheid’. Anders gezegd een ‘microkosmos in de macrokosmos’ of : ‘Verander de wereld en begin bij jezelf’

Of is de moderne mens nog te veel het contact met z’n Zelf kwijt?
Niet dat alle mensen reeds zo ver zijn. Terwijl Anselmus een boek schreef over het ‘ervaren’ van het religieuze, zegt een behoudende hulpbisschop van Den Bosch Rob Mutsaerts 6-12 in Trouw, dat hij bidden en kerkrituelen op de automatisch piloot doet, maar daarbij het Mysterie van binnen niet ervaart, dat ervaren ziet als iets, dat ‘misschien is weggelegd voor de mystici’, maar ‘niet voor hem’ (p.15). En in genoemd gastcollege zei ik ook, dat ‘de ziel na zijn incarnatie wel eens het contact met zijn innerlijke Bron is kwijtgeraakt, hij/zij als modern mens zich daarom afgescheiden voelt en zich zo in arren moede maar vereenzelvigt met z’n voertuig het lichaam’. Het gevolg is, dat hij ‘eenzaamheid, tekort, angst en pijn voelt in zichzelf. Reden dat

artsen en psychiaters het druk hebben’. Cultuuromslag? Ik houd vol. Er is een sterke ‘onderstroom’ van mensen die naar binnen gaat en inziet dat je daar de parel ontdekt, dus dat het in ons hart zit, ook qua ervaren van de verhouding met het Absolute.

Op weg naar de gnosis
Zagen mensen dat 2000 jaar geleden ook al, wat wij mogelijk nu vergeten zijn?

Daarover hield Katrijne Bezemer, historica, theologe en publiciste en wonend in Oegstgeest een boeiend verhaal. Ik heb haar twee keer een lezing horen geven, nl in Voorburg en Boskoop. Ze schreef onder meer het boek ‘Op weg met de GNOSIS’, een alternatief christendom’ (2011). Ze deed er als historica onderzoek naar, vooral door de herontdekking van de gnosis via de Nag Hammadi-geschriften in 1946. De 38 aanwezigen hingen aan haar lippen door wat ze vertelde over hoe de gnostici gestalte gaven aan hun weg ‘naar binnen’ en dit ook toepasten in hun leven. Ze zagen ook al dat innerlijke transformatie en (en wat Carl Jung later benadrukte) heling van eigen schaduwen van groot belang zijn in ons spiritueel leven. Zij verbonden dan ook spirituele oefeningen als inherent aan hun religie. Iets wat volgens Kathrijne de kerken daarna te veel lieten liggen, maar vandaag in de postmoderne spiritualiteit en ook bijvoorbeeld in soefisme en boeddhisme weer terug is. Enkelen kochten haar boek, (in mijn optiek een ‘aanrader’),tijdens de gezellige borrel of de ’wijn’ beneden.

Advertenties