12-6-2015 Newton

Misschien vinden jullie astrologie boeiender dan astronomie of meer bij filosofie passen. In mijn boeddhistische dorp Dodanduwa op Sri Lanka speelt het een vrij grote rol, geheel in de geest van de volksuitdrukking, dat er ‘meer is tussen hemel en aarde’. Er wordt bijvoorbeeld geen winkel geopend of geen huwelijk gesloten zonder het raadplegen van de plaatselijke astroloog.

Materialistisch paradigma

Ik spreek daar als antropoloog, ook filosofisch, geen oordeel over uit. Ik signaleer slechts of maak iets tot voorwerp van onderzoek. Dat laatste zou bij ons eigenlijk ook moeten, maar omdat in het ‘materialistische paradigma’ de innerlijke en meestal ook onzichtbare kant van dingen vaak wordt ontkend, komt echt objectief onderzoek in deze in het gedrang. De bekende Karen Hamaker is genuanceerder in haar in 2013 verschenen boekje Astrologie voor Nu.

Zij waarschuwt voor simpele voorspellingen in omstreden krant- en tijdsschriftrubrieken, maar stelt dat astrologie als ‘het verbinden van planeten met levens en gebeurtenissen op aarde’ niet compleet onzinnig is, ja zelfs ‘je kan helpen om inzicht te krijgen in patronen en dynamieken’, dus een ‘diagnose-instrument voor je kan zijn’, ook al moeten we zelf als mens de keuzes maken. Er is een gnostische wijsheid: ’Wie zichzelf kent, kent het Al’, dus z’n Bron of het Mysterie, een diepe wijsheid, inhoudende dat wij mensen een micro-kosmos zijn van het (macro) universum, een wijsheid, die al bij Socrates, de Grieken en in de vele Mysteriescholen van toen aanwezig was.

Blij met Deepak Chopra
Hoe nu kom ik op dit alles? Het borrelt op, niet alleen omdat ik in de Sterrenwacht planeten van meer dichtbij mocht zien, maar ook omdat ik dit voorjaar in Sri Lanka was en daar weer de energie proefde van ‘dat er meer is tussen hemel en aarde’, veel sterker dan bij ons. Het meest borrelt het misschien wel op door de rel rond Deepak Chopra, de Spinoza van vandaag. Daardoor werd ik er weer aan herinnerd hoe het diverse krachten in onze cultuurgeschiedenis lukte in het westen de “we zijn louter ons lichaam” of “we zijn ‘louter materie’”-atmosfeer te doen ontstaan, tot in de wetenschap toe, bijvoorbeeld vergetend dat er los van Renaissance en Verlichting vaak ook een ander denken bestond, en dat o.m. de grote natuurkundige Newton tegelijk ook alchemist was.

Wat Chopra betreft, ik ben blij met hem, las en heb 10 boeken van hem. Hij was vrijdag op een zeer geslaagd alzheimercongres in de Rai met diverse sprekers, ook staatssecretaris van Rijn was uitgenodigd, maar de fanatieke Vereniging tegen Kwakzalvers zorgde voor een ‘publieke’ rel met het verzoek om deze beroemde Amerikaan te boycotten, let wel deze bestsellerauteur, docent aan de universiteit van Californië en aan de Harvard Medical School. Hoe bedenk je het in deze tijd van dialoog? D. Chopra antwoordde Volkskrant 6-6: ’Deze wetenschappers zijn vastgeroest. Ze zien de mens als een mechanisch ding, dat ze kunnen bestuderen door elk onderdeel apart te beschouwen. Maar die opvatting sterft uit’.

Ik ben het daarmee eens, een holistisch paradigma komt op. We leven in een cultuuromslag van het Dualiteitsbewustzijn, inclusief het zich afgescheiden voelen van het Mysterie, naar Eenheidsbewustzijn en het zich deel voelen van het ‘Al’. Binnen in ons schijnt een klankbodem te bestaan die we met alle mensen delen en waarop we gelijktijdig aangesproken kunnen worden.

Filosofie van het wonder
Rupert Sheldrake die als kwantumfysicus recent in z’n boek Rediscovering God een poging doet goddelijk bewustzijn weer terug te krijgen, noemt dat het Morfogenetische Veld, anderen noemen dit het Zelf. We zitten in een co-evolutie met de hele kosmos, een kosmos die we nodig hebben om onszelf te worden in wat wel heet ‘de zelfverwerkelijking van het goddelijke principe in een veelheid van vormen’, waarbij goede waarden hun ware betekenis pas krijgen in de ervaring van eenheid. Wonderbaarlijk.

Ook dat het lijkt aan te sluiten bij het boek ‘Kleine filosofie van het wonder’ van Hent de Vries, 2015, waarin deze ons besef van ruimte en tijd ziet ‘oprekken en ombuigen’ door de virtualiteit, waardoor de digitale werkelijkheid een ‘bijna-werkelijkheid wordt met een wonderlijke metafysische dimensie’. Of, zoals hij zegt, dat ‘wonderen de wereld nog niet uit’ zijn, dat niets ook in politiek/economie ‘meer is wat het moet zijn’.

Tenslotte nog een mooie uitspraak om over na te denken: ’Het is geen wonder dat dingen zijn zoals ze zijn. Het is een wonder dat ze niet zijn, wat ze met hetzelfde gemak ook kunnen of hadden kunnen zijn’. Zie ook de uitspraak van Einstein op m’n muur boven de tafel achter: ‘Er zijn 2 manieren om het leven te leven: 1) dat er geen wonderen gebeuren en 2) dat alles in het leven een wonder is.’ Dit staat naast de tegeltjesuitspraak van Fons Jansen: ’Het moeilijkste huwelijk is dat met de ideale vrouw’.

Dit is een bewerking van de column van Hans Feddema aan het begin van het Filosofisch / Zinweb Café Leiden, van 7 juni 2015. Het origineel is hier te lezen.