20-01-2017images

Individualisering is al enige jaren een opvallend sociologisch proces in onze samenleving. Door de een wordt dit proces negatief geduid en door de ander in verband met de bewustzijnsverruiming die daarvan het gevolg is, meer positief. Het is hoe ook van belang dat we hierdoor nu meer aandacht hebben voor de vier bestaansniveaus v.h. individu, nl: a) het fysieke,, b) het mentale, c) het spirituele en d) het emotionele. Die vier zijn te onderscheiden maar tevens met elkaar verweven, ook in de zin dat blokkades of positieve groei in de een vaak ook effecten heeft op andere. Inzake het emotionele bestaansniveau, dus ook hoe zowel met elkaar als met zichzelf te leren 0mgaan, – lange tijd nogal stiefkind in onze cultuur, educatie, ook in kerken , waardoor mede er nogal wat conflicten zijn via het ‘niet met elkaar door een deur kunnen’, niet in de laatste plaats in op de werkvloer – , worden wel vier typen mensen onderscheiden: nl 1) speelbal, 2) slachtoffer 3) bestrijder en 4) deelnemer. Voor de focus op het sterk opkomende populisme, die we nu in de media zien, ook hoe dat te duiden, lijkt deze typologie nogal relevant. Los v.d. vraag of het wantrouwen, zoals de 85-jarige Jan ter Louw eind 2016 schetste in een prachtige rede voor ‘De wereld draait door’, wel zo groot is in Nederland, de populist is niettemin aanwezig en volgens mij in een mengvorm van type twee en drie. Als slachtoffer van omstandigheden dan vooral: claimend, teleurgesteld, ingehouden boos, cynisch, zelfmedelijdend en onverschillig van ‘ze doen maar’. Als bestrijder met name in: veroordelen, ‘ik pik het niet langer’, confrontatie, strijd en boosheid, kortom een vrij negatieve energie oproepend zonder al te veel openheid. Het zijn attituden, die we minder leuk vinden, – vooral bij de ander -, maar het is de vraag of het wel goed was deze, zoals bij Wilders, via een rechtsgeding aan te vechten. Het zou genoemde strijd- en boosheidshouding van ‘ik pik het niet langer’ immers wel eens kunnen versterken. En wat het eerste type betreft, de ‘speelbal’, die heeft nauwelijks ‘ik’-bewustzijn, voelt zich buitengesloten of een zondebok, maar zit meer in de ontkenning en daarom minder in het populisme dan de slachtoffer en de bestrijder.

Via zelfkennis tot zelfheling

Type 4), de ‘deelnemer’ heeft naar verluid het meeste ‘ik’-bewustzijn en lijkt zich er van bewust, dat hij participeert in ‘het geheel’, ook spiritueel en kosmisch. En dat hij tevens zijn ervaringswereld plus emoties en in de jeugd verdrongen schaduwen, zoals Carl Jung het uitdrukt, liefst helend serieus moet nemen en idem het ritueel van (zelf)vergeving, accepteren en loslaten praktiseren. Ook in de zin van: ‘ik ben als ziel meer dan mijn emoties en meer dan mijn gedachten’, ook al lukt dat niet altijd. Type suggereert in deze als woord iets vaststaand, zo van ’n aantal attituden, die samen een type kunnen vormen. Attituden die wij allen zo dan wel eens hebben, meer of minder, ook al zitten we in het ‘deelnemer’-type.

Wellicht is het een idee, dat we voorjaar 2017 – Jezus betitelde tegenover farizeeër Nicodemus het ‘Ken je zelf’ van Socrates als transformatie of als innerlijk te worden ‘wedergeboren’ – eens kijken naar dit model. Dan niet om te oordelen over de ander, maar vooral met de vraag in welke type wij onszelf op dit moment het meest herkennen, ook met het oog op de vraag of we mogelijk door de energie van minder goede attituden jegens anderen indirect het populisme niet opriepen/oproepen. Soms ook, al of niet bewust, via een hooghartig ‘neerkijken op’. En daarna tevens zo mogelijk beginnen aan zelfheling, zodat je meer in balans zijnde ‘over water kunt lopen’ zoals Jezus, wat z’n volgeling de ‘zinkende’ Petrus (nog) niet kon. Iets wat vandaag beide veelal niet meer letterlijk maar symbolisch wordt opgevat nl. als ‘een

innerlijk proces’ om je (lagere) emoties meester te worden. Waarbij angst verlamt of doet ‘zinken’ (zoals bij Petrus), kortom aangeeft: nog niet in balans te zijn emotioneel. Iets wat dan meestal ook haar effect heeft op onze andere bestaansniveaus het fysieke, het mentale en/of het spirituele. Het laatste dus vooral in de zin van het al of niet verbonden en bezield leven. Ook wel: leven vanuit liefde, waarvan angst immers de tegenpool is.  Dit verscheen als column in zowel magazine De Linker Wang als De Hooglandse Nieuwe)

Advertenties