1 oktober 2014  F16

Nederland lijkt zich in zijn ijver mee te doen aan de Amerikaanse bombardementen op de Islamitische Staat te laten leiden door emotie, misvattingen en in een goed blaadje komen bij de VS. Een impulsbeslissing, zonder dat de strategie goed is doordacht. En ook zonder te hebben stil gestaan bij alternatieve methoden. Iets als o.a. het winnen van de harten en geesten van de soennieten, die nu uit wrok in de ban zijn van de IS. Of de IS af te snijden van hun inkomstenbron en hen zo economisch te treffen. Door nu onmenselijke methoden met dezelfde onmenselijkheid (bommen raken ook onschuldige burgers) te beantwoorden, versterkt/globaliseert men immers de spiraal van geweld. En krijgt dit de vorm van een kruistocht tegen de islam. Het probleem is vooral het beeld dat we via de media en projecties van politici krijgen van IS. Zelfs het woord ‘psychopaten’ werd in de mond genomen door Christ Klep in Nieuwsuur (1-10) Maar toch droegen hun eigen wrede daden, waaronder de provocerende onthoofding van onschuldigen hiertoe bij. We rillen van zulke wandaden, maar vergeten in die emotie dat dit geen reden is voor een aanvallende oorlog van het Westen. Dan kunnen we immers wel aan de gang blijven. Saoedië-Arabië heeft bij diefstal het gebruik een hand af te hakken. Deze bondgenoot van de VS en nu – na eerst de soennitische IS erg gesteund te hebben -, deel van de coalitie tegen IS, executeert meer mensen door onthoofding dan IS. We vergeten mogelijk ook, dat het Westen niet de ‘politieman van de wereld’ is.

Dat ongewapende religieuze minderheden in de bergen het slachtoffer dreigden te worden, heeft uit woede en compassie het geweldsdenken bij ons natuurlijk doen toenemen. Dat daar toen door Obama kort humanitair is ingegrepen, was goed. Die minderheden zijn nu veilig. Het gaat thans om een echte oorlog vanuit het Westen, van partijkiezen in een burgeroorlog, gericht op ‘vernietiging’ van de soennitische IS. Een IS, die in de rechtvaardigingsretoriek nu in de hoek van ‘terrorisme’ wordt geduwd. Ik wil IS niet verdedigen. Ik geloof meer in de kracht van geweldloosheid a la Gandhi en vind vele methoden van IS weerzinwekkend. Dit mogelijk mede omdat daar elementen van een in sommige regio’s nog voorkomende vroegere Arabische cultuur zitten, waar westerlingen aan ontgroeid zijn. Cultuur kun je er niet met bommen uit ‘slaan’. Weerzinwekkende methoden zijn hoe dan ook geen reden voor het aangaan van een oorlog. Zitten hun methoden dichtbij de grens van ‘terrorisme’? Soms lijkt dat, maar IS is in essentie een groep van soenitische strijders gericht op het vormen van een islamitische staat, hoe vreemd ook in onze ogen. Niet te verwarren dus met de kleine terreurgroep Khorasan.

(more…)

17 september 2014

President Obama was tegenstander van de overigens mislukte militaire interventie in Irak van Bush en Blair in 2003. Maar nu slaat hij nu inzake de IS, die het kalifaat als symbool gebruikt, helaas een zelfde weg in. Mogelijk onder druk van krachten rond het Pentagon. Op 23-9 vielen de eerste bommen op Syrië van de VS samen met 5 Arabische landen, waaronder Saoedië-Arabië, dat evenals Turkije, let wel IS tot nu toe financieel en anderszins steunde. Humanitaire nood? Dat argument telt, evenals in 2003, niet echt, omdat dan zeker in 2013 in Syrië, met nu al 200.000 doden en 7 miljoen vluchtelingen, door de VS militair zou zijn ingegrepen. De Amerikanen en de Britten voelen zich diep gekrenkt door de onthoofdingen. Terecht. Ook is de ideologie en strijdwijze van IS sterk af te wijzen. Obama heeft daarin gelijk. Maar is dat een deugdelijke reden voor de VS en EU-landen zich zonder VN-mandaat militair weer te steken in een wespennest ver weg. En het probleem, via het vaak niet al te subtiele bombarderen vanuit de lucht, mogelijk nog erger te maken dan het nu al is? Mijn antwoord is nee. Via drones ‘terroristen’ en per ongeluk ook burgers doden, zoals in Jemen, lijkt internationaal-rechterlijk nu grijs gebied. Maar het militair interveniëren in de burgeroorlog in Irak en Syrië kan niet door de vingers worden gezien. Obama vond nu bondgenoten in de regio, ook al gaf dat even moeilijkheden, omdat IS vooral steunt op Soennieten. Maar de verhouding met Rusland en China zal zo extra op scherp komen te staan.

Rusland liet al weten, dat het bombarderen van IS in Syrië, – waarbij nu ook weer burgers omkwamen -, niet legaal is zonder mandaat van de Veiligheidsraad. Mee eens, omdat dit alles zoals in Europa enkele eeuwen terug een godsdienstoorlog betreft tussen soennieten en sjiieten (inclusief alawieten), vermengd met het etnische element, denk aan de Koerden. Militair ingrijpen betekent – anders dan bij een vredesbestand met VN-blauwhelmen – partijkiezen voor een der partijen. En militair partijkiezen in conflicten is volkenrechtelijk een ‘doodzonde’. Afgezien van daarvan is het de vraag of je IS, los van de vraag of dat moet, vanuit de lucht ooit kunt verslaan.

Maar mijn hoofdbezwaren zijn polemologisch van aard. Geweld heeft altijd een eigen dynamiek. Het verloop ervan is,- tevens door innerlijke dimensies als haat en wraak -, nooit te voorzien, zeker als strategie niet goed is doordacht. Iets waarvan behalve in 2003 ook sprake was bij de militaire interventie in Libië, 2011. De belabberde situatie nu in dat land, nu lijkend op een tweede ‘Syrië’, geeft te denken. Wij zijn hardleers. Zo naar het lijkt ook de Tweede Kamer, gezien haar gretigheid om toch s.v.p. met de oorlog tegen IS te mogen meedoen. We trappen kennelijk in de valkuil van de nare IS-trucs, want ik zie bij ons naast angst het geweldsdenken alom toenemen. Het geloof dus, dat ‘je geweld met geweld kunt en moet stoppen’, dat je Irak en Syrië ‘tot gematigdheid kunt bombarderen’.

Houd de F16’s liever thuis, minister Timmermans!
Van Martin Luther King, – nog steeds een inspiratiebron voor velen, ook voor Obama -, zijn de woorden: ‘Door geweld vermoord je de hater, maar neem je de haat niet weg en doe je het geweld toenemen’. Wat je bestrijdt, geef je energie, is de paradox van het leven. Minister Timmermans vergeet dat, als hij zegt, dat IS ‘een bedreiging is voor Nederland’, en dat het in ‘ons directe belang is deze te bestrijden’ gezien de kans op ‘aanslagen van terugkerende Syriëstrijders’. Als zo’n angst bij hem speelt, is zijn argument onlogisch. Nederlandse bommen en de wrok daarover zullen die aanslagen immers veeleer oproepen. Hoe extreem en wreed IS vaak ook opereert, haar discours zal blijven, dat zij recht heeft op een soennitische sharia-staat en dat wij, hoe verfoeilijk we die staat ook vinden, niet het recht hebben hen die vrijheid met geweld te ontnemen. Misdaden tegen de menselijkheid in Syrië en Irak moeten gestraft, zij het niet door VS en EU. Daar is een internationale rechtsorde voor en in eerste instantie de eigen regio om het extremisme in te dammen. Ik zou als kabinet en Tweede Kamer me wel drie keer bedenken alvorens met F16’s mee te doen in de coalitie. Het gevaar lijkt levensgroot, dat een militaire interventie vanuit het Westen olie op het vuur is, dus dat je de IS zo juist innerlijk versterkt. Aandacht voedt fanatisme, zeker als die energie militair van aard is.

Dit stuk verscheen eerder op joop.nl en in NRC Handelsblad van 18-9 en Het Parool van 25-9.

Juli 2014Karen

Het gehuwd zijn van de Jezusgestalte? Is dat nog wel actueel, nu Wubbo Ockels op z’n sterfbed een Nieuwe Religie aankondigt, nl die van de Humaniteit, zeggend: ‘De God van de mensheid zit in ons allen’? Is dit thema wel zinnig, nu de kerken in een identiteitscrisis zitten en mede daardoor sterk leeg lopen? Misschien toch wel, omdat mensen als Jezus, Boeddha, Rumi, Kahn en Krishna relevant blijven. Dit ook gezien de sterk opkomende individuele (postmoderne) spiritualiteit, waardoor het wellicht beter is dat kerkelijke legenden over Jezus (ook wel ‘vervalsingen’ genoemd) worden opgeruimd. Legenden, die vaak nog steeds in ons denken zitten als impliciete beelden, en zo onze innerlijke groei kunnen blokkeren. Het goddelijke zit in ons binnenste. Het helpt dat te ontsluieren, als de ziener Jezus, die daar op wijst, een gewoon mens is.

De ontdekking van een Koptisch papyrusfragment over Jezus als gehuwde man, ontdekt door prof. Karen King (Harvard Univ.), haalde de voorpagina’s. VU-theoloog Bert Jan Lietaert Peerbolte doet dit recent in een dagblad af als ‘dubieus’ gezien het niet waterdicht zijn van koolstofdatering en omdat er uitdrukkingen in voorkomen die ook in het in 1945 bij Nag Hammadi (N.-Egypte) gevonden Evangelie van Thomas te vinden zijn. Het ‘naar eigen inzichten wijzigen of aanvullen’ van teksten noemt hij ‘vervalsing’. Wetenschappers kunnen fouten maken en ik zit er niet mee, dat de laatste tests van zowel papyrus als inkt nu wijzen op circa het jaar 741 en niet 350. Ook Karen King lijkt dat nu te erkennen. Maar in deze een term als ‘vervalsing’ gebruiken brengt me er toe te focussen op de zaak zelf en wat er bij de stichting van de christelijke godsdienst mogelijk niet/wel is gebeurd aan ‘vervalsing’ (of wat mij betreft liever een zachtere term) van teksten door bijbelschrijvers, – ook inzake de burgelijke status van Jezus en Maria Magdalena – in de anderhalve eeuw tussen de vroegste handschriften en de ‘canonieke’ evangeliën. Toen zijn er nogal wat teksten aangepast aan de geleidelijk – soms na onderlinge machtsstrijd – ontstane leer van de kerk. Een leer ten dele gebaseerd op de boodschap van Jezus, maar meer op de in de eerste eeuwen gevormde theologie, die het kennelijk nodig maakte, dat Jezus soms een uitspraak in de mond is gelegd resp. een andere is weggelaten.

Dat niet alle brieven van apostelen en ook van Paulus door hen zelf zijn geschreven, wat ook voor twee evangelies geldt – dat van Johannes is het jongste (omstreeks het jaar 110) en het meest ‘gemanipuleerde’/aangevulde evangelie met ook de suggestie van Jezus’ geliefde leerling als schrijver -, wijst er op dat men veel onder een ‘valse’ naam schreef om de boodschap meer gezag te geven, iets wat bij ‘t ontstaan van bijna alle religies gebeurde. Bij het Christendom wellicht iets meer, omdat de kerk van Rome er belang bij had om nieuwe dogma’s als de ‘kerk van Petrus’ als ‘middelaar’ tot God, of ‘Jezus als Gods gelijke’ (‘homo-ousios’), de erfzondeleer, afwijzing van reïncarnatie, Jezus’ ‘fysieke’ opstanding en ‘fysieke’ hemelvaart etc, in de geselecteerde canoniek gemaakte evangeliën te onderbouwen.

(more…)

7 september 2014Hans G.

Jullie allen hartelijk welkom op deze eerste zondag van de ‘drukke’ maand september aan het begin van een nieuw seizoen voor ons Cafe. In m’n Openingsverhaal van 5 juni stond ik al stil bij ons eerste jaar, dat in meerdere opzichten een succes bleek, ook qua opkomst. Dat we het nieuwe seizoen starten met jou Hans Gerding, zegt misschien ook iets. Ook gezien je band tot voor kort met de Leidse Universiteit. We zijn er hoe dan ook trots op, dat je meteen bereid was hier te komen spreken. Ik zal je straks nog beetje extra introduceren. Eerst nu nog paar mededelingen en/of reflecties vooraf. Allereerst de mededeling 1) dat we van Rico Sneller, met wie Hans evenals Gerard Visser veel samenwerkt, het bericht kregen dat er a.s. vrijdag vanaf half 2 op de Leidse Universiteit Lipsiusgebouw kamer 0.28 een Conferentie ‘Filosofie en Spiritualiteit’ plaats vindt met de Britse hoogleraar Paul Heelas uit Liverpool, bekend vh boek ‘De Spirituele Revolutie’ (West-Engeland) en de Canadese hoogleraar Ravi Ravindra met als thema’s de grote mysteries Kosmos en het Zelf . (‘Het mysterie dat ben jij’, is trouwens de titel v.e. bijzonder boekje van Hein Stufkens). Gratis bij te wonen. Zie www.ricosneller.nl of www.hansgerding.nl . Tania en ik lichten jullie in pauze graag hierover nader in. Een 2e bijeenkomst vermeld ik op verzoek van Brigitte van Baren, onze 2e spreekster dit seizoen, dus op 5-10. Het gaat om 4 oktober. In Katwijk is dan een ‘Soefisme en Zen dag’ met vele boeiende inleidingen, ook van Brigitte en tevens v.d. 95-jarige soefileider en bekende econoom prof Witteveen. Zie www.soefi.nl . Een 3e bijeenkomst in A’dam, is een weekendseminar v.3.4.+5 oct. met Yeshayayu Ben-Aharon ,(zie www.creatieflow.nl/events.html, (liefdes-impuls) van ons aller Rene van Gennip die wegens griep er vandaag niet helaas niet kan zijn.

Tenslotte sta ik stil bij het juli- en augustusnummer ‘14 van het Filosofisch Magazine. Dat bijna overal uitverkochte nummer is bij uitstek een aanrader, omdat het onder de titel ‘Meditaties’ Descartes – ook wel misverstaan met z’n ‘ik denk, dus ik besta’ – en de klassieke Stoïcijnen magistraal weet te verbinden met essenties v.h. boeddhisme. Het boeddhisme dus, dat qua levenskunst door de nodige introspectie en onderzoek naar de eigen ervaringswereld een nogal psychologisch karakter heeft, en zo ons zeker wel behulpzaam kan zijn om inzicht te verwerven in de eigen spirituele vermogens en onvermogens. De titel is echter ontleend aan Descartes, die in 1614 een boek onder die naam schreef, en daarin spreekt van een ‘spirituele oefening, vanuit een innerlijke bron, een oefening, waarin zelfinzicht het beginpunt vormt van kennis vergaren’. Nu weet ik wel dat Descartes indirect de stoot gaf tot het sterke rationalisme in wetenschap en samenleving. Zie het gevleugelde woord van de verlichtingsdenker Kant: ‘Er is niets zo verheven als de menselijke rationaliteit’. Iets waar wel iets op af te dingen is (horen we straks wellicht) en waartoe sociologen de wijdverbreide desoriëntatie van de moderne mens menen te moeten herleiden, omdat met dat sterke accent op en die verheelijking van de rede, tevens het Mysterie uit ons leven is weggehaald. De spirituele tegencultuur, die sinds de jaren ‘60 zich ontwikkelde en nu ruim een kwart der Nederlanders telt, meent dat de moderne mens te rade moet gaan bij z’n eigen ziel, dus naast de ratio ook de verwaarloosde andere kant van ons in het licht te brengen, nl onze innerlijke wijsheid, de diepte van ons onbewuste en ons vermogen tot zelfkennis (a la Socrates) en tot persoonlijke groei en transformatie.

(more…)

1 juni 2014Mariyanne Voets

Allen weer hartelijk welkom op deze 1ste juni en speciaal onze inleider Mariyanne Voets. Ik zal je straks nog wat nader introduceren, maar eerst graag nog iets over het Filosofisch Café Leiden, dat deze maand haar 1-jarig bestaan heeft met twaalf thematisch diverse lezingen, zowel soms over pure filosofie als zoals vandaag meer over de filosofie van Levenskunst. De vorige maand, toen Ab Straatman de inleider was, refereerde ik al aan het contact met de hoogleraren filosofie in leiden aan de RU, zoals Hans Gerding, Rico Sneller en Gerard Visser. Ook verwees ik naar de 2 mini-symposia op 9 en 13 mei, waarvan de een in de Sterrenwacht en beetje onder supervisie van Rico Sneller en de ander met Hans Gerding en Hein van Dongen als sprekers, onder meer over het thema hoe creatie en inspiratie te duiden. En Hans Gerding zelfs over extatische ervaringen, intens licht zien, dus over grensovergangen tussen de materiele en de voor velen nog wat vreemde geestelijke wereld. Tania en ik hebben hoe dan ook geparticipeerd in de discussie op die mini-symposia . Voorts waren er van het FCL ook Kor Balt, Annie vd Zon en Patricia vd Bosse aanwezig.    

Een succesje
De hoogleraren vragen steeds met belangstelling naar ons Café. Hans Gerding zou eerst nu hier komen spreken, maar moest plotseling in Brussel zijn vandaag, maar komt nu op ZONDAG 7 SEPTEMBER 15 UUR, waar hij zal spreken over ‘Reactie Emanuel Kant op de mysticus en helderziende Emanuel Swedenborg’. De opkomst van ons Café was de afgelopen maanden gemiddeld 28 of 29 en de laatste 3 maanden zelfs tegen de 40. Vandaag zijn er op deze laatste bijeenkomst v.h. eerste jaar 34, dit mede doordat velen de periode tussen hemelvaart en Pinksteren vaak even vrijaf nemen om een paar dagen op stap gaan en er bij sommige uitnodigingen digitale moeilijkheden waren. Maar het jaargemiddelde kan rustig een succesje worden genoemd. Nu gaan we de vakantiemaanden juli en augustus wat uit te rusten, ik bedoel de drie mensen die elke maand toch wel wat activiteit verrichten voor het Café, hoe graag ook gedaan.

‘Filosoof van het optimisme’
De vorige keer ging ik in m’n opening ook wat in op de MAAND VAN DE FILOSOFIE toen; en wel inzake de machteloosheid en vervreemding die de mens voelt bij de vertechnisering en rationalisering van de samenleving. En tevens op het overlijden van de bekende filosoof Colin Wilson, de filosoof van het Optimisme, zoals hij wel heet. En ten slotte op de vraag of we vandaag niet voor een grote bewustzijnsverandering staan. Bij dit alles moest ik nu – over actualiteit gesproken – denken aan drie mensen die de laatste week in de publiciteit kwamen, namelijk Wubbo Ockels, die op z’n sterfbed een Nieuwe Religie proclameerde, voorts aan de bekende17-jarige Pakistaanse Malala, die op 20 mei in Middelburg een Freedoms Award kreeg en tenslotte ook aan de 20-jarige Laura Maaskant, die de ellende van weer een chemokuur resoluut weigerde. Toen de kanker dus terugkwam, besloot ze niet langer te gaan vechten tegen haar ziekte, alles te nemen wat er zou komen en vooral vanuit innerlijke kracht en trouw aan haarzelf iedere dag te leven in het nu. Een grote Bewustzijnsverandering? Ik zie in elk geval, net als iets eerder met Wim Hof, ‘the Iceman’ – van wie onlangs wetenschappelijk is aangetoond dat men met de geest het immuunsysteem kan beinvloeden, zelfs in grote kou – met Wubbo, Malala en Laura 3 voorbeeld en van indrukwekkende voorbeelden van verbeeldingskracht.

(more…)

Augustus 2014Pinter

De Israëlisch-Palestijnse tragedie, ‘de moeder van alle conflicten’ in het Midden-Oosten, lijkt een gebed zonder eind. Om moe van te worden, hoe verdrietig het ook is dat het conflict in Gaza nu weer veel mensenlevens kost. De halfhartige autonomie die Gaza kreeg, ligt mede aan de basis hiervan, al opereert Hamas helaas verre van vlekkeloos.

De tweede brandhaard van deze zomer lijkt een laatste bedrijf in de fatale vergissing van Bush en Blair (2003) om van Irak met geweld een democratie te willen maken. Het was een onderneming die in strijd was met de internationale rechtsorde en bovendien aan 660.000 Irakezen en vijfduizend Amerikanen het leven kostte. Het resultaat: de opkomst van het er tot dan onbekende Al Qaida; de drie belangrijkste bevolkingsgroepen zijn van elkaar vervreemd; het ontstaan van een semidictatuur onder ex-premier Nouri Al-Maliki. De interventie was het zoveelste bewijs dat westerse militaire inmenging averechts werkt. Tot overmaat van ramp is er in Irak nu de opmars van Islamitische Staat (IS), die angst zaait, slachtpartijen onder religieuze minderheden in de bergen aanricht en het Westen uitdaagt, onder meer door het onthoofden van een Amerikaanse journalist. Gelukkig krijgen genoemde minderheden nu internationale, vooral humanitaire hulp en is Al-Maliki vervangen als premier.

IS geen directe bedreiging voor het Westen
Overdreven aandacht geven aan IS, of zich door hen te laten uitdagen, geeft hun energie en maakt hen sterker, ook al betreft het slechts naar schatting tienduizend strijders. Ik ben het eens met Stephan de Vries van de Teldersstichting (VVD), dat IS “geen directe bedreiging voor het Westen vormt” en dat de eigen regio in deze “de kastanjes uit het vuur moet halen” (NRC Handelsblad, 20 augustus). (more…)

15 juni 2014ISIS

In 2003 boezemde het seculiere Baath-regime van de soennitische dictator Saddam Hoessein het Westen angst in, ook al zorgde het in het olierijke land zelf voor stabiliteit. De angst was zo groot dat de VS en Engeland zonder goedkeuring van de VN-Veiligheidsraad er een – volkenrechtelijk onwettige –militaire interventie begonnen. De westerse agressie draaide uit op een ramp. Nu zijn velen in rep en roer vanwege de verovering van de stad Mosul en andere steden in Noord-Irak door ISIS, een extreme (!) afsplitsing van Al Qaida die met executies angst verspreidt en die clandestien wordt gesteund door soennitische generaals van het oude Baath-bewind.

De weinig sympathieke premier Maliki, die behoort tot de sjiitische meerderheid in het land, staat mede aan de basis van deze ontwikkelingen. Hij bevoordeelde de sjiieten (die ook in Iran de scepter zwaaien) ten koste van de twee andere bevolkingsgroepen in Irak: de soennieten en de Koerden. Deze houding van Maliki slaat ook terug op de Amerikanen en Britten, die met hun militaire interventie onheil over het land hebben afgeroepen – inclusief de opkomst van aan Al Qaida verwante terreurgroepen. Bij geweld is het nu eenmaal actie en reactie. Die interventie, het initiatief van Bush en Blair, had niet de instemming van de toen nog onbekende Obama. Ziedaar het dilemma waarvoor de Amerikaanse president zich gesteld ziet, nu er uit de ellende van de oorlog in Syrië en uit de situatie van de Iraakse soennieten, die zich sterk vernederd voelen, een fanatieke groep strijders is voortgekomen die is gericht op de stichting van een kalifaat.

De soep wordt echter niet meteen zo heet gegeten als deze wordt opgediend. Het aantal ISIS-strijders is niet meer dan tienduizend. Zulke groepen gaan vaak ook snel weer aan hun eigen fanatisme ten onder. ISIS heeft trouwens weinig met de islam te maken, ook al grijpt de ideologie nostalgisch terug naar het kalifaat van vroeger. ISIS is gewoon een radicale geweldsgroep onder het mom van religie. Op dit moment lijkt de groep redelijk sterk en trekt ze vanuit Mosul op naar Bagdad. Maar haar troepen zullen in de burgeroorlog die inmiddels is ontstaan, niet echt doorstoten en zeker niet Bagdad kunnen innemen.

(more…)

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 110 andere volgers