Juli 2014Karen

Het gehuwd zijn van de Jezusgestalte? Is dat nog wel actueel, nu Wubbo Ockels op z’n sterfbed een Nieuwe Religie aankondigt, nl die van de Humaniteit, zeggend: ‘De God van de mensheid zit in ons allen’? Is dit thema wel zinnig, nu de kerken in een identiteitscrisis zitten en mede daardoor sterk leeg lopen? Misschien toch wel, omdat mensen als Jezus, Boeddha, Rumi, Kahn en Krishna relevant blijven. Dit ook gezien de sterk opkomende individuele (postmoderne) spiritualiteit, waardoor het wellicht beter is dat kerkelijke legenden over Jezus (ook wel ‘vervalsingen’ genoemd) worden opgeruimd. Legenden, die vaak nog steeds in ons denken zitten als impliciete beelden, en zo onze innerlijke groei kunnen blokkeren. Het goddelijke zit in ons binnenste. Het helpt dat te ontsluieren, als de ziener Jezus, die daar op wijst, een gewoon mens is.

De ontdekking van een Koptisch papyrusfragment over Jezus als gehuwde man, ontdekt door prof. Karen King (Harvard Univ.), haalde de voorpagina’s. VU-theoloog Bert Jan Lietaert Peerbolte doet dit recent in een dagblad af als ‘dubieus’ gezien het niet waterdicht zijn van koolstofdatering en omdat er uitdrukkingen in voorkomen die ook in het in 1945 bij Nag Hammadi (N.-Egypte) gevonden Evangelie van Thomas te vinden zijn. Het ‘naar eigen inzichten wijzigen of aanvullen’ van teksten noemt hij ‘vervalsing’. Wetenschappers kunnen fouten maken en ik zit er niet mee, dat de laatste tests van zowel papyrus als inkt nu wijzen op circa het jaar 741 en niet 350. Ook Karen King lijkt dat nu te erkennen. Maar in deze een term als ‘vervalsing’ gebruiken brengt me er toe te focussen op de zaak zelf en wat er bij de stichting van de christelijke godsdienst mogelijk niet/wel is gebeurd aan ‘vervalsing’ (of wat mij betreft liever een zachtere term) van teksten door bijbelschrijvers, – ook inzake de burgelijke status van Jezus en Maria Magdalena – in de anderhalve eeuw tussen de vroegste handschriften en de ‘canonieke’ evangeliën. Toen zijn er nogal wat teksten aangepast aan de geleidelijk – soms na onderlinge machtsstrijd – ontstane leer van de kerk. Een leer ten dele gebaseerd op de boodschap van Jezus, maar meer op de in de eerste eeuwen gevormde theologie, die het kennelijk nodig maakte, dat Jezus soms een uitspraak in de mond is gelegd resp. een andere is weggelaten.

Dat niet alle brieven van apostelen en ook van Paulus door hen zelf zijn geschreven, wat ook voor twee evangelies geldt – dat van Johannes is het jongste (omstreeks het jaar 110) en het meest ‘gemanipuleerde’/aangevulde evangelie met ook de suggestie van Jezus’ geliefde leerling als schrijver -, wijst er op dat men veel onder een ‘valse’ naam schreef om de boodschap meer gezag te geven, iets wat bij ‘t ontstaan van bijna alle religies gebeurde. Bij het Christendom wellicht iets meer, omdat de kerk van Rome er belang bij had om nieuwe dogma’s als de ‘kerk van Petrus’ als ‘middelaar’ tot God, of ‘Jezus als Gods gelijke’ (‘homo-ousios’), de erfzondeleer, afwijzing van reïncarnatie, Jezus’ ‘fysieke’ opstanding en ‘fysieke’ hemelvaart etc, in de geselecteerde canoniek gemaakte evangeliën te onderbouwen.

(more…)

7 september 2014Hans G.

Jullie allen hartelijk welkom op deze eerste zondag van de ‘drukke’ maand september aan het begin van een nieuw seizoen voor ons Cafe. In m’n Openingsverhaal van 5 juni stond ik al stil bij ons eerste jaar, dat in meerdere opzichten een succes bleek, ook qua opkomst. Dat we het nieuwe seizoen starten met jou Hans Gerding, zegt misschien ook iets. Ook gezien je band tot voor kort met de Leidse Universiteit. We zijn er hoe dan ook trots op, dat je meteen bereid was hier te komen spreken. Ik zal je straks nog beetje extra introduceren. Eerst nu nog paar mededelingen en/of reflecties vooraf. Allereerst de mededeling 1) dat we van Rico Sneller, met wie Hans evenals Gerard Visser veel samenwerkt, het bericht kregen dat er a.s. vrijdag vanaf half 2 op de Leidse Universiteit Lipsiusgebouw kamer 0.28 een Conferentie ‘Filosofie en Spiritualiteit’ plaats vindt met de Britse hoogleraar Paul Heelas uit Liverpool, bekend vh boek ‘De Spirituele Revolutie’ (West-Engeland) en de Canadese hoogleraar Ravi Ravindra met als thema’s de grote mysteries Kosmos en het Zelf . (‘Het mysterie dat ben jij’, is trouwens de titel v.e. bijzonder boekje van Hein Stufkens). Gratis bij te wonen. Zie www.ricosneller.nl of www.hansgerding.nl . Tania en ik lichten jullie in pauze graag hierover nader in. Een 2e bijeenkomst vermeld ik op verzoek van Brigitte van Baren, onze 2e spreekster dit seizoen, dus op 5-10. Het gaat om 4 oktober. In Katwijk is dan een ‘Soefisme en Zen dag’ met vele boeiende inleidingen, ook van Brigitte en tevens v.d. 95-jarige soefileider en bekende econoom prof Witteveen. Zie www.soefi.nl . Een 3e bijeenkomst in A’dam, is een weekendseminar v.3.4.+5 oct. met Yeshayayu Ben-Aharon ,(zie www.creatieflow.nl/events.html, (liefdes-impuls) van ons aller Rene van Gennip die wegens griep er vandaag niet helaas niet kan zijn.

Tenslotte sta ik stil bij het juli- en augustusnummer ‘14 van het Filosofisch Magazine. Dat bijna overal uitverkochte nummer is bij uitstek een aanrader, omdat het onder de titel ‘Meditaties’ Descartes – ook wel misverstaan met z’n ‘ik denk, dus ik besta’ – en de klassieke Stoïcijnen magistraal weet te verbinden met essenties v.h. boeddhisme. Het boeddhisme dus, dat qua levenskunst door de nodige introspectie en onderzoek naar de eigen ervaringswereld een nogal psychologisch karakter heeft, en zo ons zeker wel behulpzaam kan zijn om inzicht te verwerven in de eigen spirituele vermogens en onvermogens. De titel is echter ontleend aan Descartes, die in 1614 een boek onder die naam schreef, en daarin spreekt van een ‘spirituele oefening, vanuit een innerlijke bron, een oefening, waarin zelfinzicht het beginpunt vormt van kennis vergaren’. Nu weet ik wel dat Descartes indirect de stoot gaf tot het sterke rationalisme in wetenschap en samenleving. Zie het gevleugelde woord van de verlichtingsdenker Kant: ‘Er is niets zo verheven als de menselijke rationaliteit’. Iets waar wel iets op af te dingen is (horen we straks wellicht) en waartoe sociologen de wijdverbreide desoriëntatie van de moderne mens menen te moeten herleiden, omdat met dat sterke accent op en die verheelijking van de rede, tevens het Mysterie uit ons leven is weggehaald. De spirituele tegencultuur, die sinds de jaren ‘60 zich ontwikkelde en nu ruim een kwart der Nederlanders telt, meent dat de moderne mens te rade moet gaan bij z’n eigen ziel, dus naast de ratio ook de verwaarloosde andere kant van ons in het licht te brengen, nl onze innerlijke wijsheid, de diepte van ons onbewuste en ons vermogen tot zelfkennis (a la Socrates) en tot persoonlijke groei en transformatie.

(more…)

1 juni 2014Mariyanne Voets

Allen weer hartelijk welkom op deze 1ste juni en speciaal onze inleider Mariyanne Voets. Ik zal je straks nog wat nader introduceren, maar eerst graag nog iets over het Filosofisch Café Leiden, dat deze maand haar 1-jarig bestaan heeft met twaalf thematisch diverse lezingen, zowel soms over pure filosofie als zoals vandaag meer over de filosofie van Levenskunst. De vorige maand, toen Ab Straatman de inleider was, refereerde ik al aan het contact met de hoogleraren filosofie in leiden aan de RU, zoals Hans Gerding, Rico Sneller en Gerard Visser. Ook verwees ik naar de 2 mini-symposia op 9 en 13 mei, waarvan de een in de Sterrenwacht en beetje onder supervisie van Rico Sneller en de ander met Hans Gerding en Hein van Dongen als sprekers, onder meer over het thema hoe creatie en inspiratie te duiden. En Hans Gerding zelfs over extatische ervaringen, intens licht zien, dus over grensovergangen tussen de materiele en de voor velen nog wat vreemde geestelijke wereld. Tania en ik hebben hoe dan ook geparticipeerd in de discussie op die mini-symposia . Voorts waren er van het FCL ook Kor Balt, Annie vd Zon en Patricia vd Bosse aanwezig.    

Een succesje
De hoogleraren vragen steeds met belangstelling naar ons Café. Hans Gerding zou eerst nu hier komen spreken, maar moest plotseling in Brussel zijn vandaag, maar komt nu op ZONDAG 7 SEPTEMBER 15 UUR, waar hij zal spreken over ‘Reactie Emanuel Kant op de mysticus en helderziende Emanuel Swedenborg’. De opkomst van ons Café was de afgelopen maanden gemiddeld 28 of 29 en de laatste 3 maanden zelfs tegen de 40. Vandaag zijn er op deze laatste bijeenkomst v.h. eerste jaar 34, dit mede doordat velen de periode tussen hemelvaart en Pinksteren vaak even vrijaf nemen om een paar dagen op stap gaan en er bij sommige uitnodigingen digitale moeilijkheden waren. Maar het jaargemiddelde kan rustig een succesje worden genoemd. Nu gaan we de vakantiemaanden juli en augustus wat uit te rusten, ik bedoel de drie mensen die elke maand toch wel wat activiteit verrichten voor het Café, hoe graag ook gedaan.

‘Filosoof van het optimisme’
De vorige keer ging ik in m’n opening ook wat in op de MAAND VAN DE FILOSOFIE toen; en wel inzake de machteloosheid en vervreemding die de mens voelt bij de vertechnisering en rationalisering van de samenleving. En tevens op het overlijden van de bekende filosoof Colin Wilson, de filosoof van het Optimisme, zoals hij wel heet. En ten slotte op de vraag of we vandaag niet voor een grote bewustzijnsverandering staan. Bij dit alles moest ik nu – over actualiteit gesproken – denken aan drie mensen die de laatste week in de publiciteit kwamen, namelijk Wubbo Ockels, die op z’n sterfbed een Nieuwe Religie proclameerde, voorts aan de bekende17-jarige Pakistaanse Malala, die op 20 mei in Middelburg een Freedoms Award kreeg en tenslotte ook aan de 20-jarige Laura Maaskant, die de ellende van weer een chemokuur resoluut weigerde. Toen de kanker dus terugkwam, besloot ze niet langer te gaan vechten tegen haar ziekte, alles te nemen wat er zou komen en vooral vanuit innerlijke kracht en trouw aan haarzelf iedere dag te leven in het nu. Een grote Bewustzijnsverandering? Ik zie in elk geval, net als iets eerder met Wim Hof, ‘the Iceman’ – van wie onlangs wetenschappelijk is aangetoond dat men met de geest het immuunsysteem kan beinvloeden, zelfs in grote kou – met Wubbo, Malala en Laura 3 voorbeeld en van indrukwekkende voorbeelden van verbeeldingskracht.

(more…)

Augustus 2014Pinter

De Israëlisch-Palestijnse tragedie, ‘de moeder van alle conflicten’ in het Midden-Oosten, lijkt een gebed zonder eind. Om moe van te worden, hoe verdrietig het ook is dat het conflict in Gaza nu weer veel mensenlevens kost. De halfhartige autonomie die Gaza kreeg, ligt mede aan de basis hiervan, al opereert Hamas helaas verre van vlekkeloos.

De tweede brandhaard van deze zomer lijkt een laatste bedrijf in de fatale vergissing van Bush en Blair (2003) om van Irak met geweld een democratie te willen maken. Het was een onderneming die in strijd was met de internationale rechtsorde en bovendien aan 660.000 Irakezen en vijfduizend Amerikanen het leven kostte. Het resultaat: de opkomst van het er tot dan onbekende Al Qaida; de drie belangrijkste bevolkingsgroepen zijn van elkaar vervreemd; het ontstaan van een semidictatuur onder ex-premier Nouri Al-Maliki. De interventie was het zoveelste bewijs dat westerse militaire inmenging averechts werkt. Tot overmaat van ramp is er in Irak nu de opmars van Islamitische Staat (IS), die angst zaait, slachtpartijen onder religieuze minderheden in de bergen aanricht en het Westen uitdaagt, onder meer door het onthoofden van een Amerikaanse journalist. Gelukkig krijgen genoemde minderheden nu internationale, vooral humanitaire hulp en is Al-Maliki vervangen als premier.

IS geen directe bedreiging voor het Westen
Overdreven aandacht geven aan IS, of zich door hen te laten uitdagen, geeft hun energie en maakt hen sterker, ook al betreft het slechts naar schatting tienduizend strijders. Ik ben het eens met Stephan de Vries van de Teldersstichting (VVD), dat IS “geen directe bedreiging voor het Westen vormt” en dat de eigen regio in deze “de kastanjes uit het vuur moet halen” (NRC Handelsblad, 20 augustus). (more…)

15 juni 2014ISIS

In 2003 boezemde het seculiere Baath-regime van de soennitische dictator Saddam Hoessein het Westen angst in, ook al zorgde het in het olierijke land zelf voor stabiliteit. De angst was zo groot dat de VS en Engeland zonder goedkeuring van de VN-Veiligheidsraad er een – volkenrechtelijk onwettige –militaire interventie begonnen. De westerse agressie draaide uit op een ramp. Nu zijn velen in rep en roer vanwege de verovering van de stad Mosul en andere steden in Noord-Irak door ISIS, een extreme (!) afsplitsing van Al Qaida die met executies angst verspreidt en die clandestien wordt gesteund door soennitische generaals van het oude Baath-bewind.

De weinig sympathieke premier Maliki, die behoort tot de sjiitische meerderheid in het land, staat mede aan de basis van deze ontwikkelingen. Hij bevoordeelde de sjiieten (die ook in Iran de scepter zwaaien) ten koste van de twee andere bevolkingsgroepen in Irak: de soennieten en de Koerden. Deze houding van Maliki slaat ook terug op de Amerikanen en Britten, die met hun militaire interventie onheil over het land hebben afgeroepen – inclusief de opkomst van aan Al Qaida verwante terreurgroepen. Bij geweld is het nu eenmaal actie en reactie. Die interventie, het initiatief van Bush en Blair, had niet de instemming van de toen nog onbekende Obama. Ziedaar het dilemma waarvoor de Amerikaanse president zich gesteld ziet, nu er uit de ellende van de oorlog in Syrië en uit de situatie van de Iraakse soennieten, die zich sterk vernederd voelen, een fanatieke groep strijders is voortgekomen die is gericht op de stichting van een kalifaat.

De soep wordt echter niet meteen zo heet gegeten als deze wordt opgediend. Het aantal ISIS-strijders is niet meer dan tienduizend. Zulke groepen gaan vaak ook snel weer aan hun eigen fanatisme ten onder. ISIS heeft trouwens weinig met de islam te maken, ook al grijpt de ideologie nostalgisch terug naar het kalifaat van vroeger. ISIS is gewoon een radicale geweldsgroep onder het mom van religie. Op dit moment lijkt de groep redelijk sterk en trekt ze vanuit Mosul op naar Bagdad. Maar haar troepen zullen in de burgeroorlog die inmiddels is ontstaan, niet echt doorstoten en zeker niet Bagdad kunnen innemen.

(more…)

3 juni 2014IJsman

Soms raakt de actualiteit je. Dat geldt zeker voor de dood van Wubbo Ockels en diens proclamatie op zijn sterfbed van een Nieuwe Religie: “De God van de Humaniteit zit in ons allen.” Wie me ook raakte, is de 20-jarige Laura Maaskant, die onlangs de ellende van weer een chemokuur resoluut weigerde. Toen de kanker terugkwam, besloot ze niet langer te gaan vechten tegen haar ziekte, alles te nemen wat er zou komen en vooral vanuit innerlijke kracht en trouw aan haarzelf iedere dag te leven in het nu. Dat geraakt-worden is ook van toepassing op de bekende 17-jarige Pakistaanse Malala, die op 20 mei in Middelburg de Four Freedoms Awardkreeg.

Alle drie geven ze gestalte aan wat ik verbeelding zou willen noemen. Het geruchtmakende wetenschappelijk onderzoek van Radboud UMC in mei dit jaar, waarin via vijftig proefpersonen de kracht van de geest (‘Mind over matter’ kopten de media) is aangetoond, lijkt een vierde actualiteit. Dus dat mensen bewust hun autonome zenuwstelsel en daarmee hun immuunsysteem kunnen beïnvloeden, zoals Wim Hof (‘the Iceman’) al jaren bewijst via een combinatie van koudeoefeningen, meditatie en ademhalingstechnieken. ‘Verbeelding’ zie ik als het vermogen zich dingen voor te stellen die op het eerste gezicht onmogelijk zijn en om die dan toch werkelijkheid te laten worden. Verbeelding, ook wel ‘de kracht van de gedachte’ – dus dat we worden waarop we ons focussen – is zo de basis van inspiratie en innovatie.

Behalve voor Wim Hof geldt deze omschrijving ook voor Malala, van wie ik de uitspraak in Middelburg ‘Voor mij is vrede niet alleen dat er geen oorlog is, maar vooral dat er geen angst is’, overneem. Op zo’n jonge leeftijd als een Gandhi al een onderbouwde vredesvisie voor de wereld hebben, getuigt van grote kracht en wijsheid. Hetzelfde geldt voor Ockels, die op jonge leeftijd nog een verlegen man was, maar via zijn weg van innerlijke groei later tot aan de laatste dag op zijn sterfbed blijk gaf van een enorme geestkracht. Jan Terlouw zei bij de herdenkingsdienst van Ockels rond 1 juni in de Westerkerk terecht: “Voor hervorming is grote kracht nodig. Die komt zelden van instituten, politieke partijen of kerken, maar van individuen met doorzettingsvermogen en inspiratie.” En wie is er niet onder de indruk van het optreden van Laura Maaskant, die vrijdag 30 mei bij Knevel en van de Brink, waar ze was uitgenodigd in verband met haar boek Leef ! Alsof het je eerste dag is, rustig uitlegde welk een innerlijke ommekeer zich in haar had plaats gevonden. Ze overtuigt en is authentiek. Ze bracht tevens naar voren dat ze met en voor twintigers en dertigers een stichting heeft opgericht om samen ideeën te ontwikkelen met het doel de wereld mooier te maken. Haar slogan is: ‘Geniet van de schoonheid van het nu’.

Zijn dit niet alle vier indrukmakende en hoopgevende voorbeelden van verbeeldingskracht? Wij mensen hebben veel meer inner power dan we menen en kunnen dus veel meer dan we denken.

Dit stuk verscheen eerder in Zaman Vandaag, Hooglandse Nieuwe en op joop.nl en zinweb.nl

6 juni 2014Porosjenko-Poetin

Libië en Egypte gaan weer richting semidictatuur. Thailand beleeft de zoveelste coup, (mogelijk ook met in Nederland gekochte wapens), in Turkije is polarisatie troef – mede door een overspannen of weinig democratische premier – en in Syrië is het nog volop burgeroorlog, ook al is de patstelling nu meer in het nadeel van de rebellen. Democratie blijkt ook nu helaas weer een lange weg. In Oekraïne, waarover ik recent waarschuwde dat confrontatie met de Russische beer averechts werkt, lijkt de massale verkiezingssteun voor Porosjenko een tegenslag voor de mogelijke expansiedrang van Poetin, ook al houdt de laatste zich nu vrij rustig en ook al hebben de rebellen in het Oosten de wapens nog niet neergelegd. Hopelijk brengt het gesprek tussen Poetin en Porosjenko op de herdenking van D-day een oplossing dichterbij. Nieuws is ook het bericht dat Amerikaanse militairen allen over twee jaar Afghanistan gaan verlaten, hoezeer dat volgens Obama “nog geen veilige plek” is . Blij ben ik ook met het pleidooi van onze VN-man Bert Koenders voor “hervatting van onderhandelingen tussen de Malinese regering en Toeareg-rebellen”. Ik trok een tijdje op met Toearegs in de Sahara en heb op zich begrip voor hun verlangen naar meer autonomie in Mali.

Over de verkiezingen van 22 mei wil ik opmerken dat ik vóór Europa ben, ook vanuit de vredesoptiek, maar dat ik anderzijds de vooral in Engeland en Frankrijk gebleken grote EU-scepsis begrijp. Te veel het ‘vingertje heffen’ naar die EU-sceptici, vanuit het ‘correcte’ denken, werkt strategisch gezien niet – Gandhi zou zeggen: de wijze waarop is belangrijker dan het nagejaagde doel. Iets wat men nu in Frankrijk ook begint in te zien. Ik blijf overigens hoopvol: die EU-scepsis vergroot de legitimiteit van het Europees Parlement, de lage opkomst ten spijt. Dat laatste heeft trouwens ook te maken met het feit dat door ontzuiling, bureaucratisering, professionalisering en schaalvergroting de betrokkenheid bij de publieke ruimte, en bij de politiek in het bijzonder, al jaren afneemt. Hopelijk is dit tijdelijk. Te meer omdat ik anderzijds een groeiende positieve onderstroom van Nieuw Bewustzijn constateer, waarbij ik ook even noem dat Wubbo Ockels op z’n sterfbed een pleidooi hield voor een ‘Nieuwe Religie’, namelijk die van humaniteit en duurzaamheid – een nieuwe religie die opkomt, omdat, in zijn vredesvisie, ‘De god van de mensheid in ons allen zit’.

Deze column verscheen onder meer in VredesMagazine en op konfrontatie.nl

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 108 andere volgers